Kolumne

Šta se dešava u Italiji i zašto je to važno za budućnost Evrope

Željko Pantelić

Piše
Željko Pantelić

Nekoliko italijankih istoričara je u nedjelju veče javno zažalilo što prije gotovo sto godina na Kvirinalu nije bio Serđo Matarela već Vitorio Emanuele III: Musolini ne bi nikada došao na vlast i ko zna kako bi istorija dalje tekla. Predsjednik Matarela je spasao prije par dana Italiju i omogućio svojim sugrađanima popravni ispit da se vrate s puta u bespuće. Ali, ako se Italijani ne dozovu pameti na izborima sljedeće jeseni, ni Matarela više neće moći da ih spasava od njih samih.

Predsjednik Druge republike u govoru bez presedana, poslije propalog pokušaja antisistemskih i populističkih snaga da formiraju vladu koja bi uvela Italiju u sukob sa EU i ključnim partnerima, jasno je stavio do znanja da su sljedeći izbori neka vrsta referenduma: za Evropu i protiv nje, za euro i protiv njega.

Matarela je prepoznao namjere populističkog saveza Lege i Pokreta pet zvijezda da na prepad izvedu Italiju iz Eurozone i eventualno iz EU. U prethodnoj izbornoj kampanji ligaši i petozvjezdaši nisu pominjali izlazak iz eura i EU jer je to moglo da im oduzme glasove. Većina Italijana nema dobro mišljenje o EU i euru, ali se mnogo više plaše od perspektive da vide svoju zemlju van EU i bez eura. To posbeno važi za glasačku bazu Salvinijeve Lige srednjih i malih preduzetnika na sjeveru zemlje koji imaju najviše koristi od zajedničke monete i EU.

Blic napuštanje eurozone već su razrađivali, pored Paola Savone (nesuđenog ministra ekonomije), i Salvinijevi ključni ekonomski savjetnici Alberto Banjaji i Klaudio Borgi. Izjave zainteresovanih da u programu propale koalicione vlade nije bio predviđen izlazak iz eurozone jednako su vjerodostojne kao i zakletve piromana da će čuvati šibice koje su mu povjerene. Manipulišući strahovima i nezadovoljstvom Italijana, ali i uvjerenjem da je Evropa ipak najmanje loše rješenje, dva populistička pokreta su napravila klasičnu zamjenu teza: Nismo mi protiv EU nego protiv hegemonije Njemačke i Francuske, nismo mi protiv eura nego protiv diktata Angele Merkel i Evropske centralne banke (na čijem je čelu inače Italijan-Mario Dragi).

Mateo Salvini je sve do prije tri godine bio secesionista, navijao je za Padaniju a Italiju je nazivao go..arskom zemljom, Rim gradom lopova, a za južnjake je govorio da od njihovog smrada bježe čak i psi. Onda se otkrilo da je njegov politički otac Umberto Bosi bio taj koji je krao novac, a susret sa Marin Le Pen i Vladimirom Putinom prosvijetlio je Salvinija. Postao je veliki patriota, Italijan sa velikim slovom I (na italijanskom se piše malim slovom pripadnost naciji), zelene kravate i dukseve (boja Lige sjever je bila zelena) zamijenio je imitacijama policijskih uniformi, a iz imena Liga sjever izbacio je geografsku odrednicu. Kao i svi populisti, razlog svog postojanja crpe u mržnji prema nekome: juče su to bili Rim i Italija, danas su Brisel i EU, sjutra ko zna.

Tradicionalne političke partije u Italiji su potcijenili moć i uticaj društvenih mreža i upliv spoljnog faktora čiji je cilj da razbije ili oslabi EU. SAD, ne samo Trampova administracija, ne podnose konkurenciju koju euro pravi dolaru a konstanta ruske spoljne politike je sijanje razdora i razgrađivanje EU.

Istraživanja javnog mnjenja pokazuju da bi populistička koalicija Liga i Pokret pet zvijezda odnijela ubjedljivu pobjedu na izborima da se oni danas održavaju. Istovremeno, proevropski nastrojena Demokratska partija i Forca Italija Silvija Berluskonija nalaze se na istorijskom minimumu podrške u biračkom tijelu.

Ohrabrujuća okolnost za proevropske snage je što je podrška EU u Italiji, poslije osam godina, ponovo iznad 40 odsto i u stalnom je porastu u posljednjih par mjeseci. Takođe, reakcija berzi i vrtoglavi porast kamata na javni dug Italije bi trebalo da djeluju dovoljno otrežnjujuće na glasače da se ne igraju sa svojom budućnošću. Italija može da izađe iz eura i iz EU ali ne može da ignoriše globalno tržište, finansijske tokove i da izbjegne posljedice hazarderskih odluka političara. Suprotno propagandi populista, problem Italije nije EU već njen ogromni javni dug koji ne proizvodi katastrofalne posljedice samo zato što je Italija u EU i eurozoni.

Na Čizmi je otvoren konkurs za italijansku verziju Makrona. Mateo Renci i Silvio Berluskoni su “istrošeni”, predsjednik Matarela to ne može da bude zbog svoje institucionalne uloge, bivši premijeri Đentiloni i Leta nemaju štofa za harizmatične lidere. Nije isključeno da u odsustvo snažnog kandidata proevrospke snage formiraju neku vrstu “kolektivnog Makrona”, odnosno grupu ljudi koji će pokušati da objasne Italijanima maksimu imperatora filozofa Marka Aurelija:” Nije cilj u životu biti na strani većine već izbjeći opasnost da se nađete među budalama”.

7 Komentara na "Šta se dešava u Italiji i zašto je to važno za budućnost Evrope"

avatar
1000
:   NAJNOVIJI | NAJSTARIJI | POPULARNI

Send this to a friend