Ulični bilbordi i stanice metroa od prvog maja očišćeni su od promocije pljeskavica, avio-kompanija i automobila na benzin, dok gradske vlasti poručuju da klimatska kriza zahtijeva hitne intervencije.
Amsterdam je postao prva prijestonica na svijetu koja je uvela potpunu zabranu javnog oglašavanja mesnih proizvoda i industrije fosilnih goriva. Od 1. maja ove godine, reklame za burgere, automobile na benzinski pogon i avio-kompanije u potpunosti su uklonjene sa uličnih bilborda, tramvajskih stajališta i metro stanica širom holandskog glavnog grada.
Ovu odluku gradsko vijeće je odobrilo 22. januara, nakon zvaničnog predloga partije Zelena ljevica (GreenLeft) i Partije za životinje. Nova pravila direktno obuhvataju reklamiranje avio-putovanja, krstarenja, automobila na fosilna goriva, kao i svih vrsta mesa. Prema riječima lokalnih političara, cilj je da se javni prostor Amsterdama uskladi sa zvaničnim ekološkim ciljevima grada – postizanjem ugljenične neutralnosti do 2050. godine i smanjenjem konzumacije mesa za polovinu u istom periodu.
Pritisak aktivista i poređenje sa duvanom
U zvaničnom dopisu gradskog vijeća navodi se da je korišćenje proizvoda na bazi fosilnih goriva štetno po klimatsku bezbjednost, da njihovo oglašavanje normalizuje potrošnju koja je u direktnoj suprotnosti sa Pariskim klimatskim sporazumom, te da svaki dodatni litar prodatog goriva donosi nove emisije ugljen-dioksida i zagađenje vazduha, prenosi RTS.
Kada je riječ o mesu, prekomerna konzumacija je okarakterisana kao ekološki štetna i nepoželjna sa aspekta dobrobiti životinja. Vlasti su povukle direktnu paralelu sa industrijom duvana, nazivajući ovu mjeru vidljivom politikom odvraćanja građana od štetnih navika u javnom prostoru.
Inicijativu je predvodila Anke Baker iz Partije za životinje, koja je odbacila optužbe da država na ovaj način previše kontroliše živote pojedinaca. Ona tvrdi da konstantne reklame velikih korporacija zapravo ograničavaju slobodu izbora, a da im ova zabrana vraća mogućnost da sami odlučuju o kupovini.
Prije glasanja u januaru, više od 100 profesionalaca iz kreativne i oglašivačke industrije potpisalo je otvoreno pismo podrške, ističući da oglašavanje oblikuje želje i utiče na ponašanje, zbog čega se njime mora upravljati odgovorno.
Otpor industrije i finansijski gubici
Sa druge strane, privredna udruženja su oštro reagovala. Holandska asocijacija za meso nazvala je zabranu nepoželjnim načinom uticaja na potrošače, tvrdeći da meso sadrži esencijalne hranljive materije i da mora ostati vidljivo. Udruženje turističkih agenata ocijenilo je zabranu reklamiranja avio-aranžmana kao nesrazmjerno ograničavanje komercijalnih sloboda.
Ova odluka donosi i direktan finansijski minus za gradsku kasu. Amsterdam godišnje zarađuje preko 12 miliona eura od ugovora za spoljno oglašavanje. Procjene iz internih dokumenata pokazuju da će restrikcije smanjiti vrijednost budućih ponuda na glavnom tenderu za 4 do 7,5 odsto, što predstavlja potencijalni gubitak između 456.000 i 855.000 eura.
Prije uvođenja zabrane, reklame za meso činile su oko 0,1 odsto tržišta spoljnog oglašavanja u gradu, dok su proizvodi povezani sa fosilnim gorivima zauzimali oko 4 odsto.
Amsterdam nije usamljen u ovim mjerama, jer je obližnji grad Harlem još 2022. godine najavio sličnu zabranu koja je stupila na snagu 2024, a restrikcije uvode i Utreht, Najmegen i Hag. Van Holandije, gradovi poput Edinburga, Šefilda, Stokholma i Firence takođe preduzimaju korake ka zabrani reklamiranja fosilnih goriva, dok je Francuska na nacionalnom nivou uvela zabranu još 2022. godine uz kazne do 100.000 eura za prekršioce.
