Region

SPC uz podršku države zarađuje na mini hidroelektranama

ilustracija

Država Srbija je manastirima Srpske pravoslavne crkve (SPC), Rači i Studenici, za pet godina isplatila više od 75 miliona dinara (oko 650.000 eura) za proizvodnju struje u malim hidroelektranama, pokazuju podaci Elektroprivrede Srbije (EPS).

Naime, mini hidroelektrane (MHE) u vlasništvu manastira Rača i Studenica nalaze se na spisku povlašćenih proizvođača električne energije iz obnovljivih izvora. Taj status dodijelilo im je Ministarstvo rudarstva i energetike.

Ova dva manastira, kao i ostali povlašćeni proizvođači, zarađuju tako što država od njih otkupljuje struju po cijenama koje su veće od tržišnih. Novac za otkup daju građani Srbije, kojima su posebnom naknadom uvećani računi za struju.

“Mini hidroelektrane su u sistemu koji podrazumjeva vrlo veliku finansijsku stimulaciju. Dakle, ako imate mini hidroelektranu koju neko napravi, za to dobije dozvolu, investira u nju i onda proizvodi struju iz malog riječnog toka, odnosno vodene snage, on dobija vrlo visoku cijenu za tu struju tako što je isporučuje EPS-u koji je obavezan da tu struju prihvati i ubaci u svoj sistem”, objašnjava za Radio Slobodna Evropa (RSE) profesor Tehnološko-metalurškog fakulteta u Beogradu Petar Đukić, stručnjak za održivi razvoj i ekonomiju.

Manastiri Rača iz XIII vijeka i Studenica iz XII vijeka, dio su Žičke eparhije iz koje RSE do objave teksta nije dobio odgovor na pitanja kako se troši novac koji se ovim manastirima isplaćuje za proizvodnju električne energije.

Odgovor na pitanja o odnosima države kao otkupljivača i manastira kao proizvođača struje nije stigao ni iz Ministarstva rudarstva i energetike.

Studenici više od 413.000 eura

Ministarstvo rudarstva i energetike je manastiru Studenica, kao investitoru mini hidroelektrane na istoimenoj rijeci, dodijelilo status povlašćenog proizvođača struje u januaru 2011. godine.

Manastir Studenica, odnosno investitor mini hidrocentrale, među prvima u Srbiji je dobio status povlašćenog proizvođača. Iste godine je MHE “Studenica” počela sa proizvodnjom struje.

U aprilu 2011. godine izvještavalo se o otvaranju te mini hidroelektrane, a Radio-televizija Srbije (RTS) navodi podatak da je za izgradnju mini hidroelektrane bilo potrebno oko 50 miliona dinara, kao i da su taj novac su donirali Vlada Srbije, Ambasada Kraljevine Norveške, i drugi donatori, među kojima je najveći bio ogranak Elektroprivrede Srbije, hidroelektrane “Đerdap”.

Navodi se i da je privredno društvo hidroelektrane “Đerdap” odlikovano ordenom Svetog Save drugog reda za doprinos pri izgradnji mini hidrocentrale

Kako ističe profesor Đukić, budući da crkva uglavnom nema proizvodnju, ona samim tim i nema mogućnost da investira u objekte kao što je mini hidroelektrana. Stoga, kaže on, ne treba da čudi da je to finansirano donacijama, od kojih crkva živi. U ovakvoj donaciji profesor, ipak, vidi problem:

“Ali ovo su specifične donacije koje se tiču, faktički, privrednih kapaciteta koji treba da daju prihod i mene malo iznenađuje da su te donacije došle iz javnih preduzeća. Ako su dolazile iz javnih preduzeća to znači da su podrazumjevale vrlo važnu političku odluku, kao i da su ta javna preduzeća vjerovatno bila profitabilna i da su imala neki interes da doniraju to crkvi, a ne da investiraju u nešto drugo, ili da direktno investiraju u mini hidroelektranu pa da od nje imaju korist”, kaže Đukić.

U medijskim izvještajima iz 2011. godine, kada je otvorena, navodi se da će MHE “Studenica” proizvoditi struju za potrebe manastira, te da će “višak električne energije odlaziti u sistem distribucije ostalim potrošačima”.

“Teorijski je to moguće, ali to u praksi više niko ne radi”, objašnjava profesor Đukić.

“Daleko je bolji i veći interes da se struja isporuči na mrežu i da vi od te isporuke dobijete cijenu koja je dva ili tri puta veća od one koju plaćate kao potrošač sa mreže”, ističe on.

Prema podacima EPS-a, od 2013. do 2018. godine mini hidrocentrala “Studenica” je proizvela više od tri miliona kilovat-sati struje, a manastiru je EPS uplatio više od 48 miliona dinara (oko 413.000 eura).

Rači oko 234.000 eura

Mini hidroelektrana kanalskog tipa u Nacionalnom parku Tara u kanjonu rijeke Rače, sagrađena je u blizini istoimenog manastira kod Bajine Bašte. Status povlašćenog proizvođača stekla je u decembru 2013. godine, rješenjem Ministarstva rudarstva i energetike.

Od 2014. do 2018. godine mini hidroelektrana u vlasništvu manastira proizvela je više od milion i 700.000 kilovat-sati struje, što je u prosjeku oko 425 hiljada kilovat-sati godišnje.

Poređenja radi, prosječna godišnja potrošnja struje u Srbiji je prema podacima Svjetske banke oko 4.200 kilovat-sati po stanovniku, što znači da je količina struje koju mini hidroelektrana manastira Rača proizvede tokom godine dovoljna da snabdjeva više od 100 građana.

Za proizvedenu struju je investitoru, odnosno manastiru, isplaćeno više od 27 miliona dinara (oko 234.000 eura) na ime naknade za podsticaj zbog proizvodnje zelene električne energije.

Finansijski izvještaji nisu dostupni

Iako su manastiri Studenica i Rača zavedeni kao investitori mini hidroelektrana, finansijski izvještaj ovih investitora nije dostupan javnosti. Srpska pravoslavna crkva i njene eparhije nemaju zakonsku obavezu da objavljuju finansijske izvještaje.

Manastiri Rača i Studenica, kao investitori MHE, nisu registrovani kao privredni subjekti u Agenciji za privredne registre. RSE nije dobio odgovor od Žičke eparhije da li na proizvodnju struje, što je privredna delatnost, ovi manastiri plaćaju porez.

Zakon, naime, dozvoljava crkvama i vjerskim zajednicama da “obavljaju privrednu ili drugu djelatnost na način i u skladu s propisima kojima je uređeno obavljanje tih djelatnosti”, što znači da bi u tim slučajevima bile obavezne da plaćaju porez.

“Ekonomski odnosi crkve i države i ekonomska pozicija crkve ili bilo koje vjerske zajednice, a kod nas posebno SPC koja ima najveće prihode, su prema mom mišljenju, jedna velika crna rupa. Tu se ne zna šta se prihoduje, po kojim iznosima i šta se od toga oporezuje”, kaže profesor Đukić.

5

avatar
1000
5
0
0
 
5
Budimo realniBokezTitogradJa SamLaki
NAJNOVIJI NAJSTARIJI POPULARNI
Budimo realni
Gost
Budimo realni

И што је спорно ако неки манастир искористи ријеку и доведе своју струју, а вишак прода?!

Bokez
Gost
Bokez

Na hiljade turista uglavnom stranaca koji svakodnevno posjecuju Kotor nailaze na cudnu stvar. Naime u kotorskoj crkvi Sv. Nikola koju su okupirali Srbi prilozi i ostale usluge se prema cjenovniku koji stoji vidno je istaknut je u srpskim dinarima. Zamislite tu hipokroziju. Oni kao ne priznaju ne Crnu Goru nego i Evropu, a o kruzerima da i ne pricamo kao… Više »

Titograd
Gost
Titograd

Svetosavska sekta zarađuje više u CG od Ostroga nego od svega u Srbiji.

Ja Sam
Gost
Ja Sam

Bitno je da znate ko zarađuje od MHE po Srbiji, a nemate pojma ko zarađuje od ovih MHE po Crnoj Gori.

Laki
Gost
Laki

A nista novo,i u Manastir Moracu Risto je napravio mini centralu uz pomoc drzave,istu je u pogon pustio Filip Vujanovic,zajedno sa pukovnikom Radovicem!…Uradjen je projekat za jos jednu na istom vodotoku!..

Send this to a friend