Zanimljivosti Skupi, Saraj Bosna, Birziminium, Singidunum...

Zanimljive priče o nastanku imena glavnih gradova ex JU država

Ljubljana, Zagreb, Sarajevo, Beograd, Podgorica, Skoplje, glavni su gradovi nezavisnih evropskih država, nekad članica Socijalističke federativne republike Jugoslavije SFRJ. Njihov nastanak i razvoj pratile su legende, prirodne katastrofe i ratovi.

Danas ćemo se pozabaviti zanimljivim činjenicama koje se vezuju uz nastanak njihovih imena.

SARAJEVO

Ime glavnog grada Bosne i Hercegovine, prema legendi, potiče od kovanice Saray Ovası što znači Dvor i polje oko dvora.

Sarajevo se ponekad naziva i Šeher (tur. şehir; per. شهر šahr), imenom koje je gradu dao njegov osnivač Isa-beg Ishaković.

Nadimak prijestonice BiH je Damask sjevera, a Jevreji Sefardi su ga nazvali Mali Jerusalim.

Abdulah Škaljić, autor rječnika “Turcizmi u srpsko-hrvatskom jeziku”, na temu porojeklo riječi Sarajevo zabilježio je sljedeće:

“Složenica je nastala po uzoru na složenice Smederevo, Kraljevo, Popovo, Mirijevo, Trnovo (složenica) itd. Turski naziv za Sarajevo je “Saray-Bosna”, ali se u jednoj od najstarijih bosanskih vakufnama, u vakufnami Mustaj-bega Skenderpašića iz 1517. godine Sarajevo naziva i “Saray-ovasi”, doslovce: “Sarajevsko polje”…”

LJUBLJANA

Istoričari nisu saglasni kada je riječ o porijeklju imena Ljubljana. Izvor, tvrde pojedini stručnjaci, treba tražiti u riječi ljubljena, drugi smatraju da je u pitanju staro božanstvo Laburus, treći tvrde da je riječ došla iz latinskog izraza za rijeku koja poplavljuje, aluviana. Neki pak misle da potiče od njemačkog Laubach – mlačni potok.

Pod današnjim imenom, Ljubljana se pominje 1144. (kao Lajbah) i 1146. (Luwigana). Godine 1220. dobila je status grada, a danas je jedna od najljepših prijestonica Evropske unije i nosilac titule “zelena prijestonica”.

BEOGRAD

Singidunum, Singidon, Alba Greka, Beli grad, Belgrad, samo su neki od pređašnjih naziva za glavni grad Srbije.

Skordisci, keltsko pleme, su naselili teritoriju Beograda 279. g. pre n. e. Njegovo prvobitno ime je bilo Singidunum. Vjeruje se da taj naziv potiče ili od riječi “dunum” što znači brežuljak ili od “din” tj. grad. Skordisci su svoje ime, kako se pretpostavlja, dobili po Skordus planini – Šar planini.

U trećem vijeku ovaj grad je dobio status rimske kolonije.

Srbi ga naseljavaju u sedmom veku i nazivaju ga Belim gradom. Ime kao takvo je pomenuto u vizantijskim analima cara Lava V Jermenina (813 – 820) zajedno sa nazivima Singidon i Alba Greka. Tako su ga zvali Vizantijci, a još su koristili i imena Belagradon i Belegradon. Prvi put se slovenski naziv Beograd pominje u pisanom dokumentu 16. aprila 878. godine i to u pismu pape Jovana VIII bugarskom knezu Borisu.

ZAGREB

Prema legendi koja se prenosi s koljena na koljeno, glavni grad Hrvatske dobio je ime prema glagolu, izgovorenom u jednoj neobično običnoj situaciji. Naime, stari ban, umoran i žedan, izdao je zapovijed djevojci po imenu Manda da mu donese vode s izvora. “Mando, dušo zagrabi”, bile su te njegove čuvene riječi. Iz zagrabi izvedeno je ime Zagreb, a po djevojci iz mita, izvor na Trgu bana Jelačića, koji je služio Zagrepčanima za snabdijevanje vodom, dobio je ime Manduševac.

O porijeklu naziva hrvatske prijestolnice postoje i neke druge, manje poznate teorije i legende.

Tako se navodi da je ime nastalo kao izvedenica glagola zagrepsti, odnosno ukopati.

Treća teza dovodi u vezu ime Zagreb, sa starim hrvatskim nazivom za obalu ‘b(e)reg’. Ovaj izraz je i danas u upotrebi u krašićkom kraju.

Latinska riječ – Zagrabia, sugeriše da je lokacija na kojoj je grad, još u srednjem vijeku, bila utvrđena.

SKOPLJE

Skoplje datira iz predantičkog razdoblja. Ovaj je grad imao strateški značaj u drevnom razdoblju, kada je poznat kao Skupi. Iskopavanja iz starog grada Skupi nalaze se na području Zajčev rid iznad ušća rijeke Lepenec u Vardaru, današnjem selu Zlokućani. Skupi je bio glavni grad tadašnje Dardanije.

U vizantinskim dokumentima, grad Skoplje zove se Skopija, a Slaveni su se odnosili i na Skopie, Skopje ili Skoplje. Godine 1392. grad su osvojili Turci i dobio ime Uskupu (Üsküp).

PODGORICA

I za kraj – Glavni grad. Prije Podgorice, na njenoj teritoriji, postojale su naseobine Duklja, Birziminium i Ribnica.

Najstarije naselje na ušću Ribnice u Moraču – karavanska stanica, Birziminium, samo je naznačeno u starim spisima, a ucrtali su ga rimski kartografi. Duklja, grad koji prvi put pominje Ptolomej u II vijeku prije nove ere, za ono doba bila je veliko mjesto, sa 8 do 10 hiljada stanovnika na prostoru koji je imao jedva nešto više od desetak kilometara u prečniku, ali u kome je postojala kompletna komunalna infrastruktura. Porušena je 602. godine.

Ime Podgorica se prvi put pominje 1326. godine, kada počinje i razvoj grada. Godine 1455. Turci osvajaju Medun, moćno utvrđenje, a 1474. i Podgoricu. Započinje četvorovjekovna turska vladavina. Na mjestu gdje se Ribnica uliva u Moraču, na temeljima srednjovjekovnog grada Ribnice, Turci podižu utvrđenje u kome nastaje naselje, današnja Stara Varoš.

Na Ledinama (nekad služila za logorovanje turske vojske) podignuta je Nova Varoš – jedno vrijeme nazivana Mirkova varoš – po vojvodi Mirku, ocu kralja Nikole I Petrovića.

U II svjetskom ratu Podgorica je bombardovana preko 70 puta i bila srušena do temelja. Oslobođena je 19. decembra 1944. godine. Od 13. jula 1946. (kada je postala i glavni grad Republike Crne Gore) do 2. aprila 1992. nosila je ime Titograd.

Branko Vukelić

46

avatar
1000
14
32
0
 
37
So & TekilaThe VojvodaCharlie SheenMikMausM CG
NAJNOVIJI NAJSTARIJI POPULARNI
The Vojvoda
Gost
The Vojvoda

Nikšić 👊💪
A vi što mrzite svoje gradove i svoju državu, tužno.

M CG
Gost
M CG

Da je srece bilo glavni grad bi se i danas zvao Titograd.

Pera Kojot
Gost
Pera Kojot

Italijanski Djenerale fasisto utvrdio se bio u Podgoricu i bombardovan je od saveznika i unisten, jedino je ostala zgrada u centru iza starog Radovce restorana gdje je bila Biblioteka. Umjesto da se cuva to zdanje kao antika i restaurira, afaptira cuva, Mugi i gradjevinski strucnjaci, uljepsali su takuljin i stusili je, kao i KINO Kulturu nije se moralo, treba nesto… Više »

C P
Gost
C P

Zasto ne napisaste istinu – da je staro ime za Zagreb SERBINOVO?

Pop dukljanin
Gost
Pop dukljanin

Jao tebi jadnome hahahahahaaaa

Arbitar
Gost
Arbitar

Ovo je isto kao što su Foči dali ime Srbinje, Karadzićevi bojovnici.Nije vi lako s takvim mozgom, nedaj bože nikome.

Pomorac
Gost
Pomorac

Da, ili kad neko iz CG koristi rijec bojovnici

SrbisuTurci
Gost
SrbisuTurci

Zašto je Titigrad bombardovan 70 puta, i po čijem narađenju je i zašto bombardovan 70 puta.

Pencilin
Gost
Pencilin

Krili se četnici i njemci

Eksplicitno
Gost
Eksplicitno

Bombardovali ga saveznici. I danas mi imamo saveznike sa kojima se dicimo. Bize nas sacuvaj.

Ovako je bilo
Gost
Ovako je bilo

Srbi: Bombardovani su svi gradovi južne i istočne Evrope, u kojima su se Njemci utvrdili: Bukurešt, Temišvar, Atina, Ploešti, Split, Sarajevo, Mostar, Podgorica…kao i apsolutno svi njemački i austrijski gradovi. Bombardovanja je naredio Vinston Čerčil i vršila ih je britanska avijacija, potpomognuta američkom. Iz krugova bliskih ustašama, sedamdesetih godina se pokrenula priča da je to Tito naredio. Sedamdesetih je to… Više »

Pomorac
Gost
Pomorac

Titograd nije bombardovan

Boka Kotorska
Gost
Boka Kotorska

Bilo bi lijepo da se u Podgorici napravi nova zgrada skupstine kao najveceg organa u drzavi, jer ova sadasnja komunisticka arhitektura je stvarno preruzna, bez ukrasa na fasadama, kockastih prozora, jednolicnih. Mozda imamo i najruzniju zgradu skupstine i vlade u Evropi.

Dragan
Gost
Dragan

Bio sam u svim ovim gradovima i za mene sto se tice arhitekture i ljepote grada najljepsi Zagreb pa Ljubljana.

Čapur
Gost
Čapur

A cetinje?

Prelijepo
Gost
Prelijepo

Čapur: Najljepše među selima regiona.

Prasica Debela
Gost
Prasica Debela

Podgorica i Beograd su najružniji, ljepša mi je čak i mala Ljubljana. Sarajevo je jako lijep grad koji ima “ono nešto”. Zagreb i Skoplje ne posjetih, pa neću komentarisati.

Cinik🇮🇱
Gost
Cinik🇮🇱

Pa u pravu si, ima ono nešto. Damask pravo poređenje.
A o ljepoti druga dva grada … PG još uvjek ima šanse da se spasi od nakaznog neurbanizma, nego se nešto ne nadam previše.

Prasica Debela
Gost
Prasica Debela

Damask ili nedamask, Beograd i Podgorica nemaju ništa ni približno autentično kao što je stari dio Sarajeva, a o istorijskoj važnosti i tragovima različitih kultura da ne govorimo, smiješno je porediti… Ja sam iz Podgorice, nemam nikoga u Sarajevu, ali više vrijedi tamo na pola sata posjetit “Zlatnu ribicu”, nego ostat neđelju dana u PG ili BG.

Charlie Sheen
Gost
Charlie Sheen

Trava u tuđem dvorištu izgleda zelenija.

Zana
Gost
Zana

а баш је сарајево лијепо. Касаба права. Но ти то вјерски гледаш.

Kabadahija
Gost
Kabadahija

Sarajevo posjeti više turista no cijelu cg. Šta ćeš ljudi vole kasabe.

MikMaus
Gost
MikMaus

Nešto ti je statistika zakazala. Ili ti matematika nije jača strana. Ali ponovi to 1000 puta i možda još nekom to postane istina, možda još nekog ubijediš.
Greote kakvih paćenika ima…

Pobro978
Gost
Pobro978

Kad Sam 96 te pošao do Sarajeva iz Pg kolima
BiH i Sarajevo su bili poprilično razrušeni ali čak i takvo Sarajevo je bilo ljepše od Pg.
Zana nešto si pomiješala Podgorica je bila Turska kasaba ne Sarajevo

So & Tekila
Gost
So & Tekila

Šta si vozio:
1.ak-47
2.dizel
3.marllboro
?????

Pobro978
Gost
Pobro978

Pošao do Sarajeva 96 te iz Pg kolima
BiH i Sarajevo poprilično razrušeno ali čak i takvo Sarajevo je bilo lijepše od Pg
Ti si Zana pomiješala nešto Podgorica je bila Turska kasaba…
Ili si možda mislila na srpsko Sarajevo…

Barba
Gost
Barba

Bolje da nijesi ništa komentarisao

KarlitoBrigante
Gost
KarlitoBrigante

Svi Cetinjani i danas ga zovu Titograd, i za mene je Titograd i nisu trebali mijenjat ime ali njihov grad , njihova volja

Zana
Gost
Zana

А и ви сте требали град преимеоват у нешто талијанско… урдите тај днк, можете пасош италије добит по поријеклу

Riki
Gost
Riki

Pa valjda se i prije Titograda zvao Podgorica. Ne vjerujem da su ti ga djedovi prije 1946, zvali Titograd. No to “svi Cetinjani” promjeni u Cetinjski komunisti i dan danas ga zovu…

Banjo
Gost
Banjo

Naselje pod imenom Ribnica nikad nije postojalo. I najnovija arheološka iskopavanja potvrdila su ona ranija – iznad sastavaka nije postojalo nikakvo naselje prije no su Osmanlije krajem 15. vijeka podigle Depedogen oko kojega se kasnije formira Stara varoš. Netačno je i da je Podgorica nastala na prostoru Birziminijuma. Na osnovu Pojtingerove table jasno je da je Birziminijum neđe u okolini… Više »

Zana
Gost
Zana

Тако је!

Matematičar
Gost
Matematičar

Alata-Spuž

Markoni
Gost
Markoni

Ako nije postojalo,sto su onda to turci osvojili??? A to sto su osvojili je imalo ime..a sad postoke nagadjanja koje je ime tacno

Bio i vidio!
Gost
Bio i vidio!

Turci su u 15.vijeku osvojili slovensko naselje, pod nazivom Titograd.

Banjo
Gost
Banjo

A ti misliš da su se samo tvrđave osvajale, a livade, brda i pašnjaci ostajali neosvojeni!?

123
Gost
123

Upravo tako.

_O_
Gost
_O_

Naselje Ribnica se uglavnom nalazilo na području Drača, prema Vrelima Ribničkim, pa ispod Kakaricke Gore do Doljana. Postoje tragovi i dokumenti o tome.

Banjo
Gost
Banjo

Nema dokumenata o naselju Ribnica, o kraju/predjelu pod tim imenom ima, ali o naselju ne. Tačno je da je u zoni Drača vjerovatno postojalo neko naselje, tu je u ostalom bilo i śedište Zetske episkopije početkom 13. vijeka (a ne na Prevlaci koja je tada još bila u rukama katolika), ali iznad Sastavaka nije bilo naselja.

čitaoc
Gost
čitaoc

A gdje je Priština?

Zana
Gost
Zana

у србији

Titograđanin
Gost
Titograđanin

Titograd zavazda u mom srcu!

Lijepo
Gost
Lijepo

Lijepo i zanimljivo. O mom omiljenom Beogradu nedostaje podatak da je do dolaska Turaka bio mađarski grad i da se zvao Nandor fehervar. Prije toga je bio u granicama Bugarske, zvao se Alba Bulgarika. Većinski srpski je postao tek za vrijeme Turaka. Po dobijanju samostalnosti Srbije od Turaka, glavni grad je godinama bio Kragujevac.

H Novi
Gost
H Novi

Bio i ostao kasaba.

Smederevac
Gost
Smederevac

Inace je su mu Otomani,a ne Turci dali ime Beograd zbog preko 300 dzamija koje su bile u Bg… toliko o srbovanju…

prava istorija
Gost
prava istorija

Kako je Beograd bio srpski? Kad su ga napadali Turci grad su branili Mađari.

Send this to a friend