„Zaštitnik se ovom temom ozbiljno bavio i kroz trogodišnje istraživanje koje se ticalo različitih vidova zaštite djece od svih oblika eksploatacije, pa i ekonomske. I pored preduzimanih radnji i mjera i određenog napretka, zapaža se da problem prosjačenja djece u znatnom obimu i dalje postoji. Djeca koja se bave prosjačenjem i provode vrijeme na ulici u velikom su riziku da postanu žrtve nasilja, seksualnog zlostavljanja i zloupotrebe, ekonomske eksploatacije ili trgovine ljudima“, piše u saopštenju ombudsmana povodom 12. juna, Svjetskog dana protiv dječjeg rada.
Ombudsman je, dodaje se u saopštenju, na taj problem više puta ukazivao i davao preporuke nadležnima za unaprjeđenje stanja u oblasti zaštite te kategorije djece.
„Uslovi u kojima se nalaze djeca koja prose, posebno to što djetinjstvo provode na ulici, predstavljaju jedan od najtežih i najgrubljih oblika povreda prava djeteta. Naime, takve životne okolnosti djeci uskraćuju mnoga prava zagarantovana UN Konvencijom o pravima djeteta, kao što su prava iz socijalne zaštite, zdravstvene zaštite i slično“, ističe se u saopštenju.
Iz Institucije zaštitnika ljudskih prava i sloboda ukazuju da temi koja se tiče dječijeg rada treba posvetiti značajnu pažnju, imajući u vidu posljedice koje radna eksploatacija ima ili može imati na ličnost djeteta i ostvarivanje njegovih prava.
„Eksploatacija djece nije nova pojava, ali oblici u kojima se pojavljuje, kao i metode koje je omogućavaju su poprimili nove forme i zapanjujuće razmjere širom svijeta. Ekonomski razvoj, razvoj turizma i novih informativnih tehnologija, ali i siromaštvo, oružani sukobi i kriza vrijednosti, predstavljaju okvir za razvoj, porast i pojavu novih oblika eksploatacije djece. Dječiji rad se može definisati kao rad koji šteti dobrobiti djeteta i sprječava njegovo obrazovanje, razvoj i budući život. Dječiji rad, po svojoj prirodi i načinu na koji se izvodi, šteti, zloupotrebljava i eksploatiše dijete i sprječava obrazovanje“, kaže se u saopštenju.
Dodaje se da je bitno ukazati da nije svaki rad djeteta u vezi sa eksploatacijom.
„Smatra se da postoji iskorišćavanje dječjeg rada kada dijete radi pod izuzetno teškim uslovima, kada su naknade za rad male ili ih nema, kada su dugi radni dani i kada se rad odvija u nezdravim uslovima kao, na primjer, na opasnim mašinama i sa hemikalijama. Kako su djeca manje otporna od odraslih, to ih čini posebno osjetljivim u odnosu na ovakav rad – eksploataciju“, piše u saopštenju.
Baveći se temom eksploatacije djece nameće se pitanje i zapošljavanja maloljetnika tokom turističkih sezona, u kakvim uslovima rade i sive brojke neprijavljene djece radno angažovane u tom periodu.
„Obaveza Inspekcije rada je da kontroliše zaposlenje i radno vrijeme i njen aktivan doprinos je veoma važan u otkrivanju slučajeva dječjeg rada, pa je u tom smislu neophodna njena proaktivnija uloga. Takođe je potrebna veća saradnja i koordinacija i ostalih službi i organa u suzbijanju primjera dječjeg prosjačenja“, piše u saopštenju.
Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore kaže da u radu nije imao pritužbe koje su se odnosile na zloupotrebe djece u smislu obavljanja teških fizičkih poslova, odnosno dječjeg rada.
„Zaštitniku su se obraćali građani koji nemaju obezbijeđene osnovne životne potrebe i čije porodice žive na ivici siromaštva, što svakako utiče na djecu. Te situacije nijesu rijetke i zaštitnik smatra da se ovom problemu mora pristupiti strateško-planski, uz koordiniranu međusektorsku i međuinstitucionalnu saradnju u cilju obezbijeđivanja minimalnog životnog standarda“, dodaje se u saopštenju.
Podsjeća se da je Međunarodna organizacija rada 2002. godine donijela odluku da se 12. jun obilježava kao Svjetski dan borbe protiv dječjeg rada, kako bi se skrenula pažnja na izuzetno veliki broj djece koja su žrtva radne eksploatacije.
„Ne smije se zaboraviti da najviši dokumenti iz oblasti zaštite prava djeteta obavezuju državu da u planiranju i sprovođenju svojih politika treba čuti glas djeteta, a njihove potrebe kontinuirano osluškivati, kako se ne bi iz vida izgubio najbolji interes djece“, ističe se u saopštenju.
