Odbor Evropskog parlamenta za ustavna pitanja (AFCO) usvojio je izvještaj sa preporukama za unutrašnje reforme Evropske unije koje treba da se odvijaju paralelno sa procesom proširenja kako bi se povećala efikasnost Unije i ojačala demokratija, uz manje oslanjanje na jednoglasno odlučivanje.
U izvještaju o institucionalnim posljedicama pregovora o proširenju EU, koji je sinoć usvojen sa 18 glasova za i devet protiv, evroparlamentarci su iznijeli konkretne predloge kako EU treba da se prilagodi “da bi postala više integrisana, efikasna i demokratska dok se priprema za prijem novih članica – dvostrani pristup koji se istorijski koristio u slučajevima proširenja”, saopštio je Evropski parlament.
Proširenje je i istorijska obaveza i strateški prioritet za EU, istakli su evroparalmentarci, naglašavajući da proširenje mora da ostane proces zasnovan na zaslugama i da zemlje kandidati moraju da poštuju evropske vrijednosti.
Izvjestilac Sandro Goci rekao je da ova izvještaj jasno pokazuje da pravo pitanje nije da li EU treba da se proširi, nego kako osigurati da proširenje ojača Uniju.
“Cijena nedjelovanja je jednostavno previsoka i previše rizična. Reforma više nije izbor, nego hitna potreba. Naši predlozi postavljaju put ka efikasnijoj, više demokratskoj i moćnijoj Uniji, sposobnoj da brže djeluje, govori jednim glasom i da osnaži građane. Moramo da reformišemo Uniju da bi ujedinili Evropu”, rekao je Goci.
Poslanici su pozvali na promjene u donošenju odluka, posebno smanjivanjem oslanjanja na jednoglasnost u Savjetu EU u oblastima koje zahtijevaju sofisticiraniju koordinaciju. Takođe su pozvali na puno korišćenje postojećih alata, kao što je “pasarela klauzula”, kao i na dalji razvoj Stalne strukturne saradnje (PESCO) za evropsku odbranu.
U izvještaju se navode principi i predlozi za prilagođavanja veličine i funkcionisanje Parlamenta, Savjeta i Komisije kako bi se povećala efikasnost, osigurala demokratska zastupljenost i očuvala institucionalna ravnoteža u proširenoj Uniji, navodi se u saopštenju.
Poslanici su istakli da Evropski parlament treba da ima jaču ulogu u donošenju zakona i budžeta i ukazali na važnost međuparlamentarne saradnje i podršku EP u izgradnji konsenzusa i reformama koje prate pristupanje.
Među ključnim tačkama je reforma procedure zaštite vrijednosti EU ukidanjem jednoglasnosti u procesu odlučivanja u Evropskom savjetu i uvođenje jasnog vremenskog okvira i postavljanje Suda pravde kao arbitra u slučajevima kršenja.
Poslanici su ukazali na važnost narednog dugoročnog budžeta u procesu proširenja i potrebu za odgovarajućim mjerama zaštite.
Predložili su i ponovno uvođenje mehanizma “statusa posmatrača” za zemlje kandidate koji je korišćen 2004, kao i održavanje povjerenja javnosti kroz kampanje komunikacije u cilju isticanja mogućnosti proširenja i borbe protiv dezinformacija i stranog mešanja.
O izvještaju će se raspravljati na plenarnoj sjednici EP od 20. do 23. oktobra u Strazburu, a evroparlamentarci očekuju da će biti uključen u predstojeće reforme i razmatranje politika prije proširenja.
U saopštenju EP se navodi da su članice koje su se pridružile EU 2004. godine povećale BDP po stanovniku u prosjeku za 30 odsto, a da se rast prelio i na starije članice.
“Buduća proširenja mogla bi da smanje jaz između EU i SAD i da povećaju BDP EU do 10 hiljada milijardi dolara do 2035. godine. Očekuje se da reforme povezane sa članstvom podstiču stabilnost i ojačaju vladavinu prava u susjednim zemljama koje se suočavaju s političkom nestabilnošću, istovremeno osiguravajući da Unija može da zaštiti i širi svoje osnovne vrijednosti”, saopštio je EP.
