Releji čuvari mreže

Služba za relejnu zaštitu i ispitivanje u Crnogorskom elektrodistributivnom sistemu (CEDIS) bavi se analizom dnevnih reagovanja relejnih zaštita na trafostanicama i koje služe za čuvanje elektrodistributivnog sistema.

Šef Službe Ilija Vuksanović u razgovoru za Dnevne novine objašnjava da njegovi zaposleni obavljaju analize radi određivanja korektnog ili pogrešnog rada u odnosu na poremećaje na mreži.

“Procjenjuju se i podaci o dalekovodima, transformatorima, barata se ispitnim podacima, modeliraj se mreža. Rade se poslovi koji predstavljaju bazu bavljena osnovnom djelatnošću operatora disributivnog sistema”, naveo je Vuksanović.

On ističe da se dinamičan sistem, kakav je distribucija struje, mijenja tokom jednog dana i po više puta, što zbog potrošnje, vremenskih uslova tako i usljed djelovanja ljudskog faktora.

“Osnova sistema, njegova pouzdanost i kvalitet električne energije zavise isključivo od dobrog održavanja. U obavezi smo da redovno ispitujemo opremu i dajemo ateste njene pouzdanosti. Ne radi se samo preventivno ispitivanje opreme, već dosta posla imamo i kod havarijskog održavanja i može se reći da nema puno predaha”, govori Vuksanović.

Uloga relejnih uređaja je praćenje osnovnih parametra mreže, tačnije struje i napona, kao i njihovih izvedenih veličina, koje moraju biti u granicama zadatih vrijednosti.

“U slučaju da neki od ovih parametara izađe iz tih granica, zadatak releja je da isključi opremu u kvaru čime čuva ostatak mreže od većih havarija i beznaponskih stanja”, objašnjava Vuksanović.

On dodaje da CEDIS u mreži ima nekoliko generacija relejnih uređaja i to od onih starijih pa do digitalnih koji spadaju u nove tehnologije.

“Važna uloga releja jeste da u slučaju havarije na osnovu njegovog djelovanja možemo znati prirodu kvara, a u skladu sa tim angažovati potrebne ekipe na terenu. Inženjeri iz službe za relejnu zaštitu i ispitivanje moraju suštinski poznavati cijeli sistem i opremu koju štite, takođe moraju stalno raditi na stručnom usavršavanju i pratiti savremene trendove”, ukazao je Vuksanović.

Služba za relejnu zaštitu i ispitivanje je dio Sektora za održavanje i sastoji se iz dva dijela koja su nerazdvojive karike lanca koji čuva pouzdanost i pogonsku spremnost energetskog objekta.

Kada je riječ o periodičnom ispitivanju opreme ono se, prema riječima Vuksanovića, svake godine dobro isplanira kako bi se moglo što preciznije pratiti njeno stanje i blagovremeno otkriti negativne promjene koja ukazuje na potencijalni otkaz opreme. On objašnjava da je ispitivanje energetskih kablova kompleksan posao koji osim stručnosti, zahtijeva trud i strpljenje. Proces nalaženja mjesta kvara, kako dodaje, može trajati više sati ili nekoliko dana.

“Preventivno ispitujemo transformatore, elemente neprekidnog napajanja opreme, zaštitne releje. Sve to se radi sa ciljem utvrđivanja stanja opreme kako bi se preduprijedili eventualni kvarovi. Podaci koji se dobiju iz toga procesa osnova su za naredne korake vezane za održavanje energetskog objekta. S obzirom da je distributivni sistem jako dinamičan, j er zavisi od raznih faktora, na koje realno ne možemo uticati, poput prirodnih nepogoda, konfiguracija terena, od njihove frekvencije zavisi i obim posla u službi”, zaključio je Vuksanović.

CEDIS, prema planu rada za ovu godinu, obuhvatio je ispitivanje relejne zaštite, transforamatora i pomoćnog napona u više opština.

“I pored jako loših vremenskih prilika koje su početkom godine zadesile Crnu Goru, a zahvatile su i distributivni sistem, bez većih kašnjenja, uspješno je dostignut plan za prvi kvratal”, naveli su u kompaniji.