Najsavremenijim radiološkim metodama do dobrog zdravlja
Sponzorisano

Kada postoji nesigurnost da li u tijelu nešto ne funkcioniše kako treba, pacijenti se okreću radiologiji, kao dobrom načinu da se ta sumnja provjeri – potvrdi ili otkloni. Poliklinika Hipokrat u Podgorici i Radanovićima, prepoznata je po radiologiji, prvenstveno magnetnoj rezonanci, kao zlatnom standardu u dijagnostikovanju velikog broja oboljenja zbog kvaliteta, brzine dijagnostike, neinvazivnosti i bezbjednosti. Na pitanja zbog čega je radiologija važna grana medicine, tj. koja je njena uloga i značaj, odgovara dr Vuk Kadić, radiolog u poliklinici Hipokrat.

Čovjek najbolje poznaje sebe i svoje tijelo i zato često kad osjeti da nešto ne funkcioniše kako je navikao, želi da se „snimi“ kako bi saznao „šta mu je“.  Vjerovatno vam često dolaze ljudi sa ovakvim zahtjevima? Gdje je mjesto radiologije u medicini? Koja bi bila njena uloga i značaj u očuvanju zdravlja ljudi?

U današnje vrijeme internet ekspanzije, informacije su lako dostupne svima. Ne treba nam neka posebna informatička pismenost da bi došli do određenih podataka o svom zdravstvenom stanju. Dovoljno je da ukucamo par simptoma i da odmah dobijemo paletu mogućih oboljenja i bolesti, kao i preporuke šta dalje raditi ukoliko „imamo“ neku od tih bolesti ili stanja. U gotovo svim tim slučajevima neizostavna je radiologija, koja je razvojem tehnike i tehnologije, dobila na još većem značaju u dijagnostikovanju, a kasnije i u praćenju efekata terapije i ranom otkrivanju eventualnih komplikacija koje se mogu javiti tokom liječenja.

Danas gotovo da ne postoji ni jedno stanje, bolest ili povreda, koja ne zahtijeva radiološki tretman u vidu „snimanja“ RTG-om, ultrazvukom, skenerom ili magnetnom rezonancom. Sve ove radiološke metode, a pogotovo magnetna rezonanca, kao najsavremenija, omugaćavaju vizualizaciju unutrašnjosti našeg tijela i samim tim omogućavaju postavljanje dijagnoze. Ne moram ni da vam napominjem koliko je u medicini važno postaviti pravu dijagnozu, po mogućnosti u što kraćem vremenskom periodu, jer od toga zavisi uspješnost liječenja.

U Poliklinici Hipokrat se mogu uradi pregledi magnetnom rezonancom i ultrazvukom. To su radiološke metode koje ne “zrače”, samim tim su i bezbjedne za preglede?

Mi u Poliklnici Hipokrat imamo magnetnu rezonacu od 1,5T jačine magnetnog polja i ultrazvučni aparat. Ove radiološke metode za dobijanje slike koriste magnetne i ultrazvučne talase, bez štetnih efekata na organizam i zato se nesmetano mogu pregledati i djeca i trudnice. Pregledi se mogu ponavljati koliko god je puta neophodno, bez bojazni od nanošenja štete zdravlju osobe koja se u tom trenutku pregleda. Pored toga magnenta rezonanca je radiološka metoda sa najboljom tkivnom rezolucijom, tj. najboljim mogućnostima prikaza unutrašnjosti ljudskog tijela i kao takva predstavlja vrh dijagnostike i jednu od najvažnijih metoda u postavljanju adekvatne dijagnoze u najvećem broju slučajeva.

Samo jedan radiološki snimak može da otkrije mnogo toga o zdravstvenom stanju pacijenta. Kada se koristi ultrazvuk, a kada magnetna rezonanca?

Ultrazvuk je radiološka metoda koja je mnogo jeftinija i samim tim dostupnija, jer ga imaju gotovo sve radiološke ambulante i domovi zdravlja, dok je magnetna rezonanca i u bogatijim zemljama od Crne Gore, vezana više za Opšte bolnice i Kliničke centre. Kada govorimo o indikacijama za utrazvuk i magnetnu rezonancu, one se poklapaju. Gotovo da ne postoji bolest ili stanje koje ultrazvuk može da otkrije, a da se to ne vidi bolje i preciznije na magnetnoj rezonanci.

U određenom broju slučajeva, nije neophodno raditi magnetnu rezonancu, već se sve može završiti ultrazvučnim pregledom koji traje neuporedivo kraće i komforniji je za pacijenta. Moja preporuka je da se svakako prvo uradi ultrazvuk regije od interesa, pa tek onda magnetna rezonanca ukoliko je potrebno. Ovo se ne odnosi na koštano- zglobni sistem, kičmeni stub i endokranijum (glavu), gdje je magnetna rezonanca suverena metoda i ne treba raditi ništa od “snimanja” prije nje, tj. rendgen i skener.

Kakva je priprema pacijenata potrebna kada su ultrazvučni pregledi u pitanju?

Ultrazvukom se mogu snimiti različiti djelovi ljudskog tijela, vrat, štitasta žlijezda, unutrašnji organi u abdomenu (stomaku) i maloj karlici. Mogu se snimiti pojedini  zglobovi (rame, koljeno, skočni zglob), spoljašnji mišići tijela, različite promjene na koži, kao i krvni sudovi vrata, stomaka i ekstremiteta (ruku i nogu). Takođe, ultrazvukom se uspješno snimaju i dojke. Ultrazvuk ne može da “vidi” šuplje organe i organe ispunjene vazduhom, pa se ne koristi za snimanje pluća, želuca i crijeva.

Za većinu gore pomenutih snimanja ultrazvukom nije neophodna nikakva prethodna priprema pacijenata, osim u slučaju snimanja abdomena i male karlice, kada se preporučuje da pacijent oko 6h prije pregleda ne unosi hranu kako bi se izbjegli mogući artefakti od gasova u crijevima i kako bi ostavili vremena da se žučna kesa ispuni sa žuči (puni se dok ne jedemo) da bi mogli vidjeti da li ima kalkulusa (kamenja) u njoj i da li je pod nekom vrstom upale. Kod snimanja male karlice neophodno je napuniti mokraćnu bešiku (popiti oko 2l vode sat prije pregleda) da bi se i sama bešika mogla pregledati.

U Poliklinici Hipokrat se svakodnevno rade pregledi magnetne rezonance tankog i debelog crijeva. Kakav je pregled u pitanju, s obzirom da ste vi jedini radiolog u Crnoj Gori koji radi tu vrstu pregleda?

Poliklinika Hipokrat je trenutno jedina zdravstvena ustanova u Crnoj Gori u kojoj se svakodnevno mogu uradi MR pregledi tankog i debelog crijeva (MR enterografija, MR kolonografija i MR enterokolonografija). Ova vrsta pregleda se još radi povremeno (jednom mjesečno) samo u Kliničkom centru Crne Gore i rade je gostujući radiolozi iz Srbije.

U pitanju su moderni, komforni, prije svega neinvazivni radiološki pregledi, bez štetnih efekata (ne zrače) kojima se na izvanredan način prikazuju tanko i debelo crijevo. Pored prikaza samog crijeva i svih njegovih slojeva zida (kolonoskopija „vidi“ samo sluznicu crijeva, ne i ostale slojeve zida crijeva) ovim pregledom se vidi i „okolina“ vaskularne peteljke crijeva (mezenterijum), limfne žlijezde, a pregledom je obuhvaćena i većina drugih organa abdomena i male karlice (jetra, slezina, pankreas, bubrezi, mokraćna bešika…).

Pomenuti pregledi su idealni za procjenu proširenosti same bolesti, za njenu aktivnost (akutna ili hronična faza), za otkrivanje komplikacija (apscesi, fistule, holangitisi…), za praćenje efekata primjene terapije. Pregled se može ponavljati koliko god je neophodno puta, bez štetnih efekata po pacijenta. Priprema za pregled nije komplikovana (za MR enterografiju nema prethodne pripreme), a sam pregled je komforan i bezbolan. MR enterografija je jedina metoda uopšte, kojom se može pregledati kompletno tanko crijevo i kao takva je neprikosnovena za otkrivanje problema vezanih za varenje, opstipaciju, kao i kod raznih upalnih procesa na tankom crijevu i eventualnih tumora tankog crijeva.

Zašto se za magnetnu rezonancu kaže da je zlatni standard i u čemu se razlikuje od skenera?

Ona danas zauzima vodeće mjesto u dijagnostičkom algoritmu većine oboljenja. Njena dominantnost se ogleda prije svega u tkivnoj rezoluciji, pojednostavljeno rečeno u “slici” organa i dijelova tijela koja se sa njome mogu dobiti, kao i u „ neškodljivosti” po zdravlje pacijenata.

To su njene dvije najveće prednosti u odnosu na skener (CT), jer on koristi X zrake za dobijanje slike, a znamo da X zraci nose jonizujuće zračenje koje šteti živim ćelijama. Prednost skenera je u brzini snimanja, jer traje mnogo kraće, svega nekoliko minuta, dok pregled magnetnom rezonancom traje od 15min pa do sat, u zavisnosti od toga šta se snima.

Zato se skeneri danas koriste dominantno u urgentnim stanjima, kada je neophodno što prije snimiti pacijenta i dati adekvatnu dijagnozu, dok se magnet koristi kod stabilnih pacijenata koji mogu mirno da leže u aparatu određeni vremenski period. Takođe upravo zbog brzine snimanja skener je još uvijek bolja metoda za snimanje plućnog parenhima, koje je neophodno da se uradi sa zadržavanjem daha, a skener kompletnog grudnog koša može da se snimi za svega desetak sekundi.

Koji su to standardi koji se moraju ispoštovati tokom snimanja magnetnom rezonancom, da bi ljekari imali kompletnu sliku o stanju pacijenta, prvenstveno ljekar koji očitava snimak, kako bi se pacijentu pružila konkretna medicinska njega na putu ka oporavku?

U zavisnosti od vrste pregleda i dijela tijela, postoje protokoli koji se moraju ispoštovati da bi pregled bio adekvatan. Poštovanje tih protokola upravo determiniše dužinu pregleda, zato pojedini pregledi, kao što je pregled abdomena i male karlice traju skoro po sat vremena i ne mogu se skratiti ukoliko želimo da sve uradimo kako je propisano. Pregledi glave, koljena, jednog dijela kičme, traju od 20 do 45min.

Postoje li kontraindikacije pregleda, tj. postoje li pacijenti koji se ne mogu snimiti magnetnom rezonancom?

Postoji nekoliko apsolutnih kontraindikacija za snimanje magnetom i to pacijenti sa ugrađenim srčanim pejsmejkerom, sa metalnim dijelovima u tijelu, sa insulinskim pumpama. Pored ovih apsolutnih, postoje i relativne kontraindikacije koje zavise od slučaja do slučaja, tj zavise od dijela tijela koji se snima i vrste ugrađenih materijala – srčani zalisci, ortopedske proteze, kohlearni implanti…

Jedan od čestih problema kod snimanja magnetnom rezonancom je klaustrofobija jer je prostor u aparatu (tunel) dosta uzak, što je neophodno zbog homogenizacije magnetnog polja i dobijanja kvalitetnije slike. Sa napretkom tehnike i tehnologije magneti su postali “širi” i “otvoreniji”, te je i ovaj problem postao sve manje prisutan.

Radiologija je doživjela ekspanziju zbog davanja mnogo šire slike stanja pacijenata, zahvaljujući modernim tehnologijama, u odnosu na druge grane medicine. Da li to znači da su i greške u dijagnostikovanju, upravo kroz ovu metodu, svedene na minimum?

Razvojem i napretkom tehnike i tehnologije došlo se do trenutka da možemo da “vidimo” stvari koje su do skoro bile nezamislive. Razvojem naprednih tehnika na samom MR-u došlo se do gotovo ćelijskog nivoa tkiva i samim tim mogućnosti da sa velikom procentualnom tačnošću postavimo dijagnozu. Naravno, koliko god mašine i tehnika napredovale, ipak je ljudski faktor od presudnog značaja, pa samim tim znanje radiologa determiniše kvalitet pregleda i tačnost postavljene dijagnoze.

Poliklinika Hipokrat je potpisala ugovor sa Fondom za zdravstveno osiguranje Crne Gore, kako bi se redovi za čekanje na pregled magnetnom rezonancom smanjili na optimalan nivo.

Ukoliko na pregled magnetnom rezonancom pacijenti čekaju duže od mjesec dana u Kliničkom Centru Crne Gore, taj pregled mogu obaviti u poliklinici Hipokrat besplatno (o trošku Fonda za zdravstveno osiguranje Crne Gore), uz dokumentaciju: uput sa odobrenjem radiologa sa konzilijuma sa istaknutim pregledom; uput za Polikliniku Hipokrat (izdaje izabrani ljekar); uz dokaz da odobrenu uslugu ne mogu odraditi u roku od 30 dana u KCCG (izdaje izabrani ljekar).