Odlukom Upravnog odbora Univerziteta Crne Gore (UCG) od 10. februara cjeloživotno učenje (CŽU) priznato je kao važan aspekt visokog obrazovanja u Crnoj Gori, kojim se nastoji omogućiti sticanje kompetencija i kvalifikacija tokom čitavog života, kazala je direktorica Centra za unapređenje kvaliteta UCG prof. dr Sanja Peković u razgovoru za VN. Prema njenim riječima, definisani su jasni koraci koji se tiču ciljeva, organizacije, finansiranja i funkcionisanja programa, kompletna organizacija, uključujući upravljačka tijela koja će pripremati i koordinirati ovim programima. To znači, ističe Peković, da se prvi programi CŽU mogu očekivati tokom ove godine.
Koji je cilj realizacije programa cjeloživotnog učenja na Univerzitetu Crne Gore?
Peković: Prilikom koncipiranja Pravilnika o CŽU vodili smo se idejom da je neophodno raditi na podizanju opšteg nivoa obrazovanja svih građana, a ne samo studentske populacije, kako bi se pospješila zapošljivost i osposobile različite kategorije građana za tržiste rada i promjenljivo radno i društveno okruženje. Ideja je da obezbijedimo dostupnost i otvorenost obrazovanja ljudima svih životnih dobi, kako bi se omogućio lični i profesionalni razvoj pojedinaca i unaprijedila njihova zapošljivost. U formulisanju ciljeva i koncepcije CŽU rukovodili smo se Preporukom Vijeća Evropske unije o ključnim kompetencijama za cjeloživotno učenje, od 22. maja 2018. godine. Preporuka ukazuje na nužnost cjeloživotnog učenja, što je uslovljeno brojnim promjenama koje se dešavaju u svakoj oblasti života i rada. Isto tako, Preporuka nudi i osnovne smjernice i ideje kako CŽU podržati odgovarajućim obrazovnim programima.
Koliki je značaj ovog programa za Univerzitet, studente i društvo?
Peković: Koncept cjeloživotnog učenja zasniva se na principu inkluzivnosti, budući da je osnovna ideja da se poboljša dostupnost obrazovanja svim kategorijama stanovništva, bez obzira na godine, stečene kvalifikacije, profesionalni status i radno iskustvo. Ovaj koncept priznat je u svijetu kao jedan od značajnih faktora za osnaživanje pojedinca i njegovog kulturnog, društvenog i ljudskog kapitala. Isto tako, CŽU je i pokretač aktivnog građanskog društva. CŽU značajno je u kontekstu ostvarivanja ekonomskog rasta, veće zapošljivosti, jačanja produktivnosti i konkurentnosti, kvaliteta rada i inovacionog potencijala.
Kome je program namijenjen?
Peković: Ciljne grupe programa široko su definisane, i sticanje kvalifikacija usmjereno je prema svim građanima, najprije diplomcima i studentima, ali i bivšim studentima, onima koji su prekinuli studije, zaposlenima u javnom i privatnom sektoru itd. Treba naglasiti da će samo koncipiranje pojedinačnih programa CŽU u najvećoj mjeri zavisiti od realnih potreba krajnjih korisnika, odnosno od onoga što su potrebe savremenog tržišta i postojećih praksi u Evropskom prostoru visokog obrazovanja. To znači da će različite kategorije građana u različitim vremenskim periodima biti u fokusu programa cjeloživotnog učenja, u zavisnosti od realnih potreba i samog interesovanja polaznika i poslodavaca. U pitanju je, dakle, direktno odgovaranje Univerziteta na potrebe zaposlenih i poslodavaca u smislu jačanja određene grupe kompetencija za koje su nužni visoki nivoi kvalifikacija.
Da li je CŽU besplatno? Na koji način se finansira?
Peković: Kako bismo obezbijedili kvalitet i finansijsku održivost programa CŽU, neophodno je da oni budu samofinansirajući. Sredstva pribavljena naplatom školarine biće korišćena za organizaciju nastave i aktivnosti u okviru datih programa, uporedo sa ostalim sredstvima ostvarenim kroz sponzorstva i donacije, projekte Univerziteta u oblasti CŽU itd. Naknada koju će polaznici programa plaćati biće određena za svaki program pojedinačno, uzimajući u obzir njegov obim i strukturu, ali će se voditi računa da ona bude u skladu sa realnim mogućnostima i opštim standardom.
Na kojim će se sve organizacionim jedinicama realizovati program CŽU?
Peković: Programi CŽU biće realizovani na različitim organizacionim jedinicama UCG, često u saradnji sa različitim privrednim subjektima i organima javne uprave. U okviru svake organizacione jedinice programima CŽU rukovodiće koordinator za program CŽU, a ove djelatnosti biće regulisane posebnim aktima. U narednom periodu definisaće se i prvi programi cjeloživotnog učenja kao i organizacione jedinice koje su njihovi nosioci, kako bi u najkraćem roku otpočeli sa realizacijom ambicioznog projekta.
Koji je koncept rada CŽU? Koje se sve kompetencije mogu steći?
Peković: Osnovni cilj programa CŽU je da obezbijedi usvajanje ključnih kompetencija, u vidu znanja, vještina i stavova potrebnih pojedincu za njegov lični i profesionalni razvoj, što je dio pomenute Preporuke Vijeća EU. Ovo se odnosi na unapređenje postojećih znanja i vještina kroz programe koji razvijaju sposobnosti komunikacije na maternjem ili stranim jezicima, kompetencije u oblasti matematike, inženjerstva, prirodnih nauka i tehnologije (MINT ili STEM), digitalne kompetencije, kompetencije učenja (osposobljenost za procese učenja), kompetencije za organizaciju sopstvenog i tuđeg vremena, za prikupljanje, analizu i vrednovanje informacija, socijalne i građanske kompetencije, kompetencije za inicijativnost, preduzetništvo i menadžment, kompetencije za njegovanje kulturne svijesti i nacionalnog identiteta, kreativno i umjetničko izražavanje.
Koliko je sertifikat koji se stiče po završetku programa značajan za polaznike? Koliko je on priznat?
Peković: Programi CŽU okrenuti su sticanju najprije znanja i vještina, a onda i kvalifikacija koje treba da omoguće pojedincima bolju zapošljivost, karijerno napredovanje i lični razvoj. Budući da će veliki broj ovih programa biti koncipiran u saradnji sa javnim i privatnim sektorom, vjerujemo da će i poslodavci biti upoznati i u značajnoj mjeri vrednovati kvalifikacije stečene na ovaj način. Kao visokoškolska ustanova, za sve naše programe oslanjamo se na Crnogorski okvir kvalifikacija, što znači da će i programi CŽU pratiti zahtjeve koje nam taj dokument propisuje. Samim tim, obezbijedićemo priznatost novih programa.
Ko će i na koji način vršiti koordinaciju rada programa?
Peković: Koordinacija rada programa povjerena je komisiji za programe CŽU, koju čine, članovi sa UCG a po potrebi i spoljni članovi predstavnici Zavoda za zapošljavanje, Privredne komore, Udruženja poslodavaca i stručnih/poslovnih udruženja. Osnovni zadatak komisije je da priprema i predlaže plan rada u oblasti CŽU, da koordinira aktivnosti koje se tiču ovih programa i da podnosi redovne izvještaje o napretku.
