On je podsjetio da je “pravo na dom“ definisano u Evropskoj konvenciji za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.
“Izmijenjena Evropska socijalna povelja navodi da “svako ima pravo na stan“, dok Evropska stambena povelja ovo pravo tretira kao sastavnu komponentu evropskog socijalnog modela i kao ključni segment socijalne integracije. Istovremeno, aktuelni Ustav Crnu Goru definiše kao “socijalnu državu“ odgovornu za “uspostavljanje socijalne pravde“, što podrazumjeva da zadovoljenje osnovnih životnih potreba treba da bude zasnovano na načelu ljudskog dostojanstva”, podsjeća Pejović.
Država se, ističe on, mora prihvatiti obaveze intervencije kojom će, bez diskriminacije, olakšati pristup pravu na stanovanje svim domaćinstvima koja zbog ekonomskih, socijalnih i drugih razumnih ograničenja svoju stambenu potrebu ne mogu da zadovolje na tržištu.
“Oblici državne intervencije podrazumjevaju obuhvatnu i široku platformu djelovanja od podrške izgradnji stanova iz javnih fondova tako što će ti stanovi imati zaštićene odnosno kontrolisane zakupnine, preko subvencija za zakupce stanova u privatnom vlasništvu i zaštite od nekontrolisanog povećanja zakupnine, te zakonskog regulisanja davanja otkaza odnosno prekida zakupa. Državna intervencija u domenu stanovanja, u razvijenim evropskim ekonomijama iznosi 3-5 odsto bruto nacionalnog proizvoda, a udio stanova u javnom sektoru između 25 odsto (Švedska, Njemačka, Britanija) i 35 odsto (Holandija). Gotovo 70 odsto stanova u Beču je u vlasništvu grada”, kazao je Pejović.
Demokrate smatraju da treba uspostaviti širok, pristupačan i održiv sistem socijalnog stanovanja u javnom vlasništvu, jer to nema alternativu.
“Nije dovoljna najavljena legalizacija neformalnih objekata ili izgradnja nekoiliko stotina stanova za određene društvene grupe. Nijesu dovoljni eksperimentalni ili pilot-projekti poput “1000 plus stanova“. Neophodna je masovna izgradnja jeftinih stambenih jedinica, bez obzira na to da li će se tako nastali fond koristiti kao socijalno ili javno stanovanje, rentalno ili vlasničko. Danas, kada moderni materijali i tehnologije gradnje obezbjeđuju proizvodnju stanova oko 200 eura po m2 –to nije pitanje finansija, nego pitanje volje političke većine i odgovornih političara”, smatra Pejović.
