Tako je nastala i nova instalacija – krst na spomeniku u Mojkovcu. On ne svjedoči o hrabrosti i junaštvu crnogorskog vojnika, koji je čuvao leđa srpskom kolegi, već, u izvjesnom smislu, prkosi miru i skladu. Još jednom služi da se svaki segment Crne Gore, kao multikonfesionalne države, negira i potre. Metodi i nijesu toliko inovativni i inspirativni. Za dobar recept u crnogorskoj poltičkoj kuhinji, dovoljno je uplesti crkvene simbole i Srpsku pravoslavnu crkvu, ne bi li „čorba postala gušća“.
Krst je preko noći, bez saglasnosti državnih organa, instaliran. On je, kao i metalna crkva na Rumiji, koja je sletjela sa neba i „zauzela položaj“, postao simbol podjele. Mojkovačka bitka vođena 1916. godine, u kojoj je Sandžačka vojska kraljevine Crne Gore uspješno zaustavila austrougrasku ofanzivu, bila je posljednji trzaj Crne Gore kao nezavisne države. Imajući u vidu da je Sandžak bio većinski muslimanski, zaključujemo da su živote ostavili i prpadnici drugih vjera i nacija. Dakle, neumjesno da žrtve svih vjera i nacija neko stavi pod vjerski simbol jedne konfesije. Ma o kom vjerskom simbolu da je riječ ili konfesiji. Zato, krst u ovom slučaju postaje teret Crnoj Gori kao multinacionalne države.
Znamo da je Crna Gora, kroz istoriju, svim svojim bićem njegovala različitost, poštovala druge vjere i nacije, trudila se da održi jedinstvo. Ona je i Berlinskim kongresom 1878. godine, postajući nezavisna država (ma koliko to nekome danas smetalo), očuvala svaki vjerski, kulturni i nacionalni identitet.
Postupak Srpskog nacionalnog savjeta ide „uz nos“ svim Crnogorkama i Crnogorcima, čiji su đedovi i prađedovi učestvovali u bici kod Mojkovca. Ni spomenik, ni krst nijesu simboli samo srpskog naroda, niti su ekskluzivna svojina srpstva u Crnoj Gori. Daleko od toga, krst na spomeniku je izraz propagande politike koja Crnu Goru ne doživljava kao svoju. U svakom slučaju i slika i prilika politizovanja svih materijalnih i nematerijalnih kulturnih vrijednosti Crne Gore.
Rekli bi da je u sekularnoj Crnoj Gori dovoljno samo zauzeti busiju i, uz pomoć crkvenog velikodostojnika, držati propovjedi „apdejtovane“ istorije. Pribrati sebi pravo vrhovnog istorijskog i vjerskog arbitra, pa obilježavati i mijenjati sve što dođe pod ruku, ne poštujući slovo zakona.
Međutim, od onih koji su se krstili u svojim četrdesetim godinama i ne treba očekivati ništa drugo no da krste i spomenike iz istog doba. Kao takvi oni su odsječeni od etike, istine i pravde, jer su im i ciljevi drugačiji. Postvaljanje krsta i nove table na spomenik u Mojkovcu nije stvar „fariseja i licemjera“, već prije svega zakona i morala. I baš u skladu sa Zakonom o spomen-obilježjima ovom spomeniku treba vratiti prvobitni izgled.
Država ne treba da dozvoli da duh političke provokacije uništava njenu istorijsku i kulturnu baštinu.
Autor
Draga Đurđić
Izvršna direktorica Centra za liberalne studije – CeLS
