“Prokletstvo našeg teatra su lijepe i značajne predstave koje često imaju jedno ili dva izvođenja. Među njima je i predstava o radnicima iz crne planine, “Dokle pogled seže””, stoji u kritici objavljenoj u najtiražnijem italijanskom dnevnom listu Korijere dela sera.
“Glumci u komadu “Dokle pogled seže” Kraljevskog pozorišta Zetski dom su izuzetni, odlični i elokventni, donose tekst sa tom jedinstvenom snagom koju imaju oni siromašni, ali koji su odlučni u tome da budu nešto više”, stoji u zapisu priznatog italijanskog pozorišnog kritičara Franka Kardelija o komadu cetinjskog teatra u režiji čuvenog Arpada Šilinga, koji je objavljen u najčitanijem italijanskom dnevnom listu Korijere dela sera.
LUTANJE PO EVROPI
“Prokletstvo našeg teatra su lijepe i značajne predstave koje često imaju jedno ili dva izvođenja. Među njima je i predstava o radnicima ij iz crne planine (‘Dokle pogled seže’), tekst Bence Biroa, komad Kraljevskog pozorišta sa Cetinja, najstarijeg državnog pozorišta iz Crne Gore, koja je izvedena na ovogodišnjem Festivalu Kvartieri del arte u Viterbu. Vjerovatno ovaj komad ne bismo ni vidjeli i on ne bi bio izveden ovdje, da nije riječ o režiji Arpada Šilinga, jednog od najvećih (ali i jedinstvenih) evropskih režisera. Imao sam priliku vidjeti njegovu predstavu ‘Leons i Lena, Georga Bihnera, 2002. godine na Cividalu. Publika ga tada bješe primijetila, iako je bio jako mlad, nije imao ni 30 godina, da bi se on naredne godine ponovo vratio. Potom, 2008. godine u Budimpešti, raspitivao sam se o njemu, rekoše mi da je napustio pozorište iz nekih tajanstvenih razloga, otišao bijaše da luta po Evropi. Sretoh ga kada je direktor jednog cirkuskog spektakla u Rimu. Bio je to, izgledalo mi je, dio te njegove odluke: možda, ne rezultat nekih mističnih razloga, nego samo pokušaj da napusti tradicionalni teatar”, zapisao je Kardeli.
IZUZETNI GLUMCI
Ponovo ga, kako navodi, nalazimo u Crnoj Gori, daleko od tradicionalnog puta, daleko i od politike njegove zemlje, Mađarske.
“Predstava ‘Dokle pogled seže’ nastala je, bez tračka sumnje, na krilima evropskog vjetra: u slučaju Crne Gore, tu je volja, želja da se bude, bude u Evropi. Kao nacija, Crnogorci su imali nezavisnost kratak period, njihova priča je priča o vladarima. Država koja je obnovila nezavisnost prije deset godina nalazi se naspram Italije u fizičkom smislu, a onda je možemo posmatrati spram Njemačke ili Engleske. Kada čujete riječi ko je izgovaraju glumci u ovoj predstavi, i kada čujete njihove priče, podsjetiće vas na komad ‘Versoterra’ Maria Perote, koji smo imali priliku pogledati u gradu Leće u septembru. To je bila priča o Albancima koji dolaze u Italiju. Oni govore istim ili sličnim jezikom kao i Crnogorci u drami Bence Biroa, koji bi htjeli, a u isto vrijeme i ne bi htjeli otići iz svoje zemlje” zapisao je italijanski kritičar.
Zapravo, likovi iz predstave žive jedan težak život, ali imaju taj ponos nezavisnosti.
“U 18 prikazanih scena vidimo nelagodu u društvu, ali i u porodici: otkaze, svađu muža i žene, pokušaj da se pokrade banka koji se neslavno završava, potvrđivanje nezavisnosti mlade žene, nečije kćerke koja želi otići iz zemlje, koja odlazi u Englesku, ali nakon Brexita želi da se vrati: ‘Dobri su im Indijci i Kinezi, nas Balkance ne podnose’. Snaga ove predstave jeste upravo u ogoljenoj scenografiji, izvedene u Crkvi Sant Ediđio, u obliku onakvom kakav jeste, prirodnom, čak hrapavom, u glumi. Na sceni je ta predstava, a kao da nije, ili kao da je rezervisana da bude viđena u intimi nekoliko gledalaca. Glumci su izuzetni, odlični i elokventni, donose tekst sa tom jedinstvenom snagom koju imaju oni siromašni, ali koji su odlučni u tome da budu nešto više, glumci su iskreni kada iskazuju osjećanja i slobodni da daruju likovima poštenje, čistoću”, zaključio je Kardeli.
Predstava “Dokle pogled seže” premijerno je izvedena u cetinjskom teatru 31. oktobra prošle godine.
