Drugi put na KotorArtu publika ima priliku da sluša stvaralaštvo Nine Perović, crnogorske umjetnice koja se na otvaranju don Brankovih dana muzike predstavila premijernim djelom “Odrazi”. Sjutra veče u Crkvi Svetog Duha sa početkom u 21.30 sati Festivalski orkestar KotorArta izvešće njeno djelo “Gusle”, koje je crnogorskoj, a i svjetskoj javnosti poznato već pet godina. Pored djela ove autorke, na programu su i kompozicije Aleksandra Perunovića, Marka Rogošića, Ivana Brkanovića, Senada Gačevića i Ivana Marovića, u sklopu koncerta kojim se slavi decenija od obnove crnogorske nezavisnosti i hiljadu godina državnosti.
Kompozitorka Nina Perović je nakon studija na Muzičkoj akademiji na Cetinju, u klasi profesora Žarka Mirkovića, kao i klavira u klasi profesora Aleksandra Serdara i Vladimira Bočkarjova, masterirala na Muzičkoj akademiji u Ljubljani, u klasi profesora Uroša Rojka, a zatim stekla i zvanje doktora umjetnosti na Fakultetu muzičke umetnosti u Beogradu, u klasi profesora Srđana Hofmana. Usavršavala se na brojnim kursevima u inostranstvu, kod profesora Petera Ablingera, Vinka Globokara, Nigel Osborna, Iva Medeka i drugih.
Dobitnica je više nagrada i priznanja, ukljućujući Kompositions-Preis gestiftet vom Soziale und Kulturelle Einrichtungen za kompoziciju “Gusle” na 21. međunarodnoj ljetnjoj akademiji Prag – Beč – Budimpešta, 2011. godine. Njene kompozicije izvođene su u Austriji, Italiji, Sloveniji, Njemačkoj, Mađarskoj, Hrvatskoj, Srbiji, Bosni i Hercegovini i u Crnoj Gori.
DN: Kotorska publika ove godine ima priliku dva puta da sluša Vaše stvaralaštvo na don Brankovim danima muzike. Uz prošlogodišnje učešće, rekao bih da ste najizvođeniji domaći kompozitor na KotorArtu inače. Da li ta činjenica izaziva Vaš optimizam u pogledu sve boljeg tretmana kompozitorske struke uopšte u Crnoj Gori?
Savremena crnogorska muzička scena broji svega nekoliko kompozitora savremene klasične muzike, što je s obzirom na veličinu našeg tržišta sasvim odgovarajući odnos. Činjenica koju ste naveli je upravo odraz takvog stanja, privremena, po mene srećna okolnost i moram priznati da uživam njene prednosti. Saradnja koju imam sa KotorArtom je zaista odlična, počevši od njihovog organizacionog tima do sjajnih izvođača – prošlogodišnjeg ansambla Luča i ovogodišnjeg Festivalskog orkestra. Radujem se što ću da čujem njihovu interpetaciju kompozicije “Gusle”.
Kompoziciju “Gusle” ste napisali 2011. godine za gudački kvartet, a kasnije ste napravili redakciju za simfonijski orkestar. Pretpostavljam da je ova kotorska verzija skoro identična prvoj?
Kompozicija je napisana za gudački kvartet u Austriji 2011. godine, a poslije toga prerađena za gudački orkestar povodom premijernog izvođenja u dvorani “Vatroslav Lisinski” u Zagrebu. Iako napisano u roku od svega nekoliko dana, ovim djelom sam se nekoliko puta predstavila u Ljubljani, ove godine i u Slovenačkoj filharmoniji, kao i na Kolarcu u Beogradu, u Crnogorskom narodnom pozorištu u Podgorici, u Tirani itd. U varijanti za gudački orkestar Gusle će biti izvedene i na KotorArtu i radujem se izvođenju ovog orkestra.
DN: Gusle u istoriji umjetničke muzike nijesu zanimale veliki broj kompozitora. Na tu temu se publici obratila srpska kompozitorka Aleksandra Vrebalov još 2008. godine djelom “…hold me, neighbor…” u čijem uvodu gusle svira violinista Dejvid Herington. Iste godine kad i Vi – 2011. kompozitorka Milica Paranosić piše “Morrigan’s Song”, djelo u kojem takođe koristi gusle. Da li ste, tokom stvaranja svog djela, poznavali pomenute kompozicije? Zašto se nijeste odlučili da koristite gusle kao muzički i kulturološki artefakt u svom djelu, to jest da li je takva ideja u nekom momentu uopšte postojala?
Gusle u svom originalnom vidu zaista zvuče najbolje i najradije ih u tom zdanju i slušam. Nažalost, nijesam imala prilike sresti se sa pomenutim kompozicijama u periodu kada je nastajalo moje djelo. Mogućnost korišćenja gusala kao instrumenta može da bude zanimljivo, ali u ovoj fazi rada tragala sam za što autentičnijim vidom transformisanja postojećeg zvuka gusala na gudačkim instrumentima.
Gusle kao tradicionalni instrument referentne su u (etno)muzikologiji, etnologiji, istoriji književnosti, pa i u istoriji kulture i civilizacije uopšte.
DN: Šta one za Vas lično predstavljaju, a šta kao jedna alegorijska slika u samom djelu? Naime, da li Vaše djelo gradi afirmativan pogled na tradiciju, prikazuje određen identitet, njegovu razgradnji i menjanje kroz vijeme – u krajnjem slučaju, mnoštvo identiteta, s obzirom na to da su gusle zastupljene u različitim etno zonama?
Sa guslama sam se prvi put srela u Crnogorskom narodnom pozorištu u okviru festivala “A Tempo”. Smatram dragocjenim što sam imala priliku doživjeti muziku za taj instrument izolovano od okruženja, prilika i okolnosti u kojima se ona najčešće izvodi i na taj način se upoznati sa samom suštinom i snagom umjetničkog izraza koji ta muzika sama po sebi posjeduje. Nakon toga se razvilo moje veliko interesovanje za gusle, želja i početni pokušaji da tu muzičku materiju transponujem u individualan muzički izraz. U tom smislu, gusle doživljavam kao bilo koje drugo nasljeđe muzičke prošlosti bez pretenzija ka prikazivanju određenog identiteta sa kojim bi se gusle mogle staviti u vezu.
