Popović ističe da je različitost koja jasno postoji unutar Akademije, a koja bi, kako kaže, trebalo da stvori novi kvalitet, nažalost “anulirana inertnošću ove insitucije koja dobija na ubrzanju samo kada se povede polemika o apanažama akademika”.
DN:Da li je na Naučnom odboru razgovarano o Rječniku i polemici koju je izazvao? Kakvo je Vaše mišljenje o Rječniku?
PEŠIĆ: Naravno. Upućujem vas na tekst kolege Ljumovića “Za i protiv gluposti”, čiji naziv najbolje određuje i moje lično mišljenje. Akademski je preispitati već učinjeno, otvoriti polemiku, pa i “zajedno se svi dogovoriti” kako to predlaže meni dragi akademik Pulević. Ali, institucija kao što je CANU treba da preuzme odgovornost za ono što nije urađeno i posebno za ono što je urađeno. Na žalost, posljednje izjave akademika (ali ne i CANU koja i dalje demonstrira nepodnošljivu lakoću ćutanja) ukazuju da ćemo još dugo čekati na to. Šteta što je ovako značajan projekat prilično dezavuisan posljednjim događajima.
DN: Predsjednica Savjeta za izradu Rječnika je profesorica UCG Tatjana Bečanović, pored čijeg imena, u tabeli sa brojem naučnih radova nastavnika UCG, stoji nula. Bečanović ovih dana preko medija saopštava da nije dobila zeleno svijetlo za izbor u redovnog profesora zato što je član jednog opozicionog političkog subjekta, te da je to urađeno pod pritiskom DPS…
PEŠIĆ: Preispitivanje lokalnih autoriteta nikad nije glatko, posebno ako ti “autoriteti” imaju ambicije u politici. Onda se priča o njihovoj međunarodnoj neprepoznatljivosti prebacuje na teren politike, u traženju unutrašnjih i spoljašnjih neprijatelja, pri čemu se ti samoprozvani “autoriteti” prikazuju kao žrtve politike. Očigledno se za razliku od politike, u nauci može izmjeriti ono što je učinjeno. U nauci nema demokratije, većine, manjine, nema ni nekih medija i njihovih master botova koji bi da kreiraju svoj sistem vrijednosti u društvu, pa i nauci. Na žalost ovih “prozvanih autoriteta”, u nauci postoje reference, a one su čak i u ovim našim “tranzicionim” uslovima jasno vidljive.
DN: Na sajtu UCG nalaze se podaci o broju objavljenih naučnih radova svakog nastavnika UCG. Pored imena mnogih stoji nula. Kad otvorite njihove biografije, ili kad oni sebe predstavljaju, uvijek se pozivaju na naučne radove i naučne reference…
PEŠIĆ: U Crnoj Gori imate pojedince koji su postali lokalni autoriteti i koji su u jednom sistemu bez uspostavljenog sistema uporedivosti izgradili veoma uspješne karijere, ne samo na Univerzitetu već u mnogim sferama društva, bez evaluacije onog što su učinili u nauci, stvarajući često mitsku sliku od svoje nauke i svog rada. Floskula koja se čuje od takvih autoriteta je da se nauka ne može izmjeriti. Tačno, ali može se ocijeniti nečiji doprinos nauci. Danas on postaje mjerljiv, dostupan akademskoj i laičkoj zajednici kroz naučne radove svakog pojedinca i time podložan preispitivanju, ne samo kroz akademsku već i javnu polemiku. Citiraću Janka Ljumovića, člana Naučnog Odbora: “Polemika je na izvjestan način poziv na izlazak iz konteksta greške”.
DN: Imate li pouzdane mehanizme za otkrivanje plagijata?
PEŠIĆ: Najbolji mehanizam za otkrivanje plagijata je odgovorna i prije svega, po međunarodnim standardima, uspješna akademska istraživačka zajednica. To je ono na čemu radimo, i što je, treba spomenuti i cilj reformi koje se trenutno rade na Univerzitetu Crne Gore. Akademska zajednica na UCG ima kulturu naučnog kontrolisanja i po tome ne zaostajemo za akademskim zajednicama na drugim, bolje kotiranim Univerzitetima.
DN: Da li ih je bilo otkad ste na poziciji prvog čovjeka Naučnog odbora?
PEŠIĆ: Kad je riječ o doktorskim studijama, čeka se da se instalira softver za otkrivanje plagijata, tako da će i ta značajna oblast biti pokrivena. Naravno da ima i problema i negativnih pojava. Jedna od tih je publikovanje u tzv. “predatorskim” časopisima, problem sa kojim se suočavaju i drugi univerziteti u okruženju. Naučni odbor je tokom posljednje godine krenuo sa edukovanjam akademskog kadra na UCG o ovom pitanju i čini mi se da smo postigli dobre rezultate.
DN: Prošle su dvije godine od kako je Univerzitet Crne Gore formirao Naučni odbor stavljajući time akcenat na podizanje kvaliteta. Da li se i na koji način osjećaju benefiti osnivanja Naučnog odbora?
PEŠIĆ: Važan kriterijum koji određuje poziciju jednog Univerziteta u svijetu jeste njegova međunarodna prepoznatljivost, koja se ogleda u produkciji radova u časopisima koji se nalaze u referentnim međunarodnim bazama. Upravo pozicija Univerziteta Crne Gore koji se na svjetskim listama Univerziteta nalazi na 2350. mjestu, najbolje govori o tome koliko je nastavni i istraživački kadar na UCG uradio na dostizanju kvaliteta poštovanjem međunarodnih standarda.
DN: Kakva su pravila?
PEŠIĆ: Pravila su ostala ista. Jedan rad u referentnim međunarodnim bazama (a to su po mišljenju Naučnog odbora one baze časopisa na osnovu kojih se u svijetu rangiraju univerziteti) za zvanje vanrednog profesora, dva rada za izbor u zvanje redovnog profesora. Ono što je uradio Naučni odbor u zadnje dvije godine jeste da je dosljedno i principjelno primjenjivao postojeća pravila. Pravila za izbor u akademska zvanje na UCG su ispod onih koji postoje na Univerzitetima u okruženju. Time pravimo štetu posebno mladim ljudima koji će se za koju godinu naći u konkurenciji, ne samo za međunarodne projekte (što je slučaj sada), nego i za akademske i istraživačke pozicije na UCG, sa kolegama iz regiona koji su odavno podigli standard u publikovanju. Sve više je konkursa za izbore u akademska zvanja na UCG na kojima se javlja veći broj kandidata, uključujući i one koji dolaze sa strane.
DN: Svojevremeno ste, kada je Naučni odbor osnovan, ustvrdili da postoji veliki otpor kolega, upravo zbog provjere naučnih referenci. Da li otpor postoji i danas?
PEŠIĆ: Otpora ima dosta, čak i pokušaja diskreditacije Naučnog odbora. Pozitivna stvar koju rado ističem je da ima sve manje otpora, a sve više podrške od mladih ljudi koji se biraju u prva akademska zvanja. Oni znaju da je međunarodna prepoznatljivost uslov za njihovu akademsku i naučnu karijeru. U toj kategoriji imamo veliki napredak i značajan porast broja radova u međunarodnim časopisima i to je ono što me posebno raduje. Poseban problem su određeni pojedinci koji idu u najviša zvanja. Teško je očekivati da će neko, ko je godinama i decenijama radio i stvarao u sistemu u kome se nije tražila međunarodna referentnost, sada dostići uslov međunarodne prepoznatljivosti kroz publikovanje radova u referentnim časopisima.
