Evropa

Velike razlike u pravima homoseksualaca u članicama EU

Evropsko udruženje lezbejki i gejeva (ILGA), uoči izbora za Evropski parlament, objavljuje svoje podatke o pravima te populacije. Jaz između njihovih prava u zemljama istoka i zapada Evropske unije veoma je veliki.

Ravnopravnost lezbejki, homoseksualaca, interseksualca ili transseksualnih osoba definisana je evropskim ugovorima i Evropskom konvencijom o ljudskim pravima. Tim dokumentima diskriminacija zbog seksualne orijentacije izričito je zabranjena. U svih 28 zemalja-članica Evropske unije bi, dakle, životni uslovi za homoseksualce i druge osoba trebalo da budu jednaki. Ali to nije slučaj.

Svake godine 13. maja, povodom Međunarodnog dana protiv homofobije i transfobije, evropsko Udruženje lobista za prava lezbejki i gejeva u Evropi (ILGA) objavljuje neku vrstu svjedočanstva o stanju u zemljama EU. Ove godine podaci udruženja mogli bi da budu smjernica za donošenje odluke o izborima za Evropski parlament koji se održavaju za desetak dana.

Zeleni najbolje ocijenjeni u Njemačkoj

Udruženje za lezbejke i gejeve preporučilo je liberalnu FDP kao stranku koja se najviše zalaže za prava homoseksualaca i transseksualaca. Slijede SPD, Zeleni i Ljevica. Demohrišćani, CDU/CSU, se odbacuju. Udruženje smatra da je desničarsko-radikalna Alternativa za Njemačku (AfD) opasna jer, recimo, ne preduzima ništa protiv mobinga u školama i želi da iz školskih udžbenika izbaci temu seksualnog identiteta.

Izvori za Evropski parlament su posebno važni s obzirom na jačanje desničarskih populista u brojnim državama EU, navode u Udruženju lezbejki i gejeva Njemačke. „Riječ je o budućnosti evropske demokratije. Jer evropske osnovne vrijednosti kao što su poštovanje ljudskih prava, jednakost i poštovanje pravne države sve otvorenije se dovode u pitanje“, navode iz udruženja.

U ovom sazivu Evropskog parlamenta za prava lezbejki, gejeva i transseksualnih prije svih se zalagala poslanička grupa Zelenih. To proizilazi iz procjene koju je sačinila grupa parlamentaraca i svih stranaka, koja se bavi temama antidiskriminacije, a koja je objavljena u aprilu. Najlošije su procijenjeni desničarski populisti i EU-skeptici.

Evropa u duginim bojama

Na osnovu rangiranja koje je za 2019. godinu objavila lobistička grupa ILGA, uočljiva je sljedeća slika:

Postoji gruba podjela Zapad-Istok. Većina zemalja, u kojima gejevi i lezbejke mogu manje ili više da žive ravnopravno su na zapadu Evrope. Velika Britanija, Belgija, Luksemburg, Francuska, Finska, Danska, Švedska, Portugalija i Španija dobile su najviše poena na dugačkom spisku zakonskih odredbi, od porodičnog prava, borbe protiv zločina iz mržnje, do tjelesnog samoodređenja.

U procjeni ILGA najbolje rangirana je Malta, koja ispunjava 90 posto svih zahtjeva. Najlošije rangirane zemlje EU su Litvanija i Poljska sa 17 i 18 procenata. Za nijansu bolje plasirane od njih su Bugarska i Rumunija sa 20 i 21 posto ispunjenih zahtjeva. I Italija je sa 22 procenta iznenađujuće loše rangirana. To se prije svega može objasniti time da ta zemlja ne poznaje specijalne pravne garancije za antidiskriminaciju i za homoseksualne brakove. Osim toga, postoje ogromne rupe u zakonu o pravu na usvajanje. Njemačka zauzima tek srednju poziciju na listi, jer joj nedostaju poseban zakon protiv govora mržnje i seksualno motivisanih krivični djela, ocjenjuju u toj lobističkoj grupi.

Sveukupno, situacija se za lezbejke, gejeve i transeksualne osobe posljednjih godina poboljšala, ali postoje i nazadovanja, naveli su u tom udruženju tokom predstavljanja izvještaja u Oslu. Poljska i Bugarska su lošije rangirane u odnosu na raniji period, jer su ograničile prava tih grupa stanovništva. Mađarska je kritikovana jer su tamo u međuvremenu smanjena osnovna prava kao što su pravo na okupljanje i pravo na udruživanje. Rad LGTBI-grupa postaje opasniji i nepredvidljiviji, navode u udruženju.

Zakonodavstvo u predmetnim područjima spada najvećim dijelom u nacionalnu nadležnost. EU recimo ne može da propiše da li zemlja-članica nudi potpuno pravo na homoseksualni brak, registrovano partnerstvo ili ništa od toga. Postoji još pet država-članica u kojima ni jedno ni drugo još uvijek nije moguće: Litvanija, Letonija, Poljska, Slovačka, Bugarska. U Estoniji i Češkoj registrovano partnerstvo moguće je uz samo mali broj prava.

Zemlje koje do sada nisu dozvoljavale homoseksualne brakove prisiljene su od strane Evropskog suda pravde da priznaju istopolne brakove koji su sklopljeni u drugim državama. Prošle godine značajna je bila presuda protiv rumunskih vlasti kojom je priznat brak jednog Rumuna s jednim Amerikancem. Njih dvojica sklopila su brak u Belgiji.

Apel lobista

Neposredno uoči izbora za Evropski parlament direktorka Udruženja ILGA za Evropu, Evelin Paradis, izjavila je da je sada krajnje vreme za akciju. Ona je rekla da je prošle godine već upozoreno na to da se ne mogu skrstiti ruke i smatrati da je posao obavljen.

“Nažalost, u ovoj godini vidimo konkretna nazadovanja na političkom i pravnom nivou u nizu država”, izjavila je Paradisova.

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!

Send this to a friend