1825.POBUNA PROTIV CARIZMA U RUSIJI
IZBILA POBUNA OEKABRISTA
Povod posljednje egzekucije u carskoj Rusiji
U Sankt Peterburgu, na dan polaganja zakletve novom caru Nikolaju I izbila je pobuna dekabrista, protivnika carizma u Rusiji. Dekabristi su bili pripadnici ruskog plemićkog opozicionog pokreta, članovi tajnih društava i orgatiizatori pobune protiv carskog režima u decembru 1825. godine. Ime su dobili po tom mjesecu. Ruski oficiri sa 3.000 vojnika protestovali su protiv imperatora Nikolaj a I Pavloviča, pošto se njegov stariji brat, veliki knez Konstantin Pavlovič odrekao prijestola. Pobuna se odigrala na Senatskom trgu u Sankt Peterburgu, no bila je surovo ugušena. Dekabristi su bili prvi revolucionarni pokret protiv carske autokratije, čiji je program išao od ukidanja kmetstva sve do uspostvaljenje republike, ipak se veći deo zalagao za jednu ustavnu monarhiju u kojoj bi ruski car imao sličnu ulogu kao na primer britanski kralj. Jedan od simpatizera dekabrista bio je i Puškin, koji u svom romanu “Evgenije Onjegin” direktno upućuje na njih, iako je imao kritički stav prema njihovim ciljevima. Dekabristi su bili odvedeni u Zimski dvorac, gdj e su bili ispitivani i osuđeni, petorica na smrt, a ostali prognani u Sibir, Kazahstan i Daleki istok. Kada^ su dekabristi vješani, užad su pukla dok su j o š bili žvi, a p o tadašnjojtradciji svaki osuđeni zatvorenik koji preživi vješanje datrebabiti oslobođen. Umjesto da oslobodi ove zatvorenike, imperator Nikolaj j e naredio da im se naprave nova užad, i bili su obješeni ponovo. Ovo je bila posljednja javna egzekucija u ruskoj carskoj istoriji.
1938.KNJIŽEVNIK I SCENARISTA
Rođen Mirko Kovač
Mirko Kovač bio je crnogorski i hrvatski književnik, autor više romana, zbirki pripovjedaka, eseja, TV-drama i filmskih scenarija. Studirao je na Akademiji za pozorište, film i televiziju, odsjek dramaturgije, u Beogradu. Prva knjiga proze “Gubilište” doživljava političku i ideološku osudu “zbog crne slike svijeta”, a hajka na pisca trajala je tokom cijele 1963. godine. Roman “Moja sestra Elida” objavljen je 1965, a kratki roman “Životopis Malvine Trifković” 1971. godine, koji je dramatizovan i izveden 1973. na sceni Ateljea 212 u Beogradu, te preveden na engleski, francuski, italijanski, holandski, mađarski i švedski. Umro je u Rovinju 2013. godine.
1893Rođen Mao Cedung
Mao Cedung bio je kineski političar, vođa Komunističke partije Kine u pobjedi nad Kuomintangom u Kineskom građanskom ratu i vođa Narodne Republike Kine od njenog osnivanja 1949. pa sve do njegove smrti 1976. godine. Kao jedan od vođa KP Kine izbjegao je bijeli teror 1927. godine. U planinama jugoistočne Kine zapo.čeoje ustanak i stvorio Kinesku Sovjetsku Republiku, te razvio vlastitu marksističko-lenjinističku doktrinu koja je se poslije prozvana maoizam. Njegovo insistiranje na seljacima kao bazi revolucionarnog pokreta i gerilskoj strategiji doveloje do sukoba s dogmatima koji su insistirali na oslanjanju na radničku klasu i borbu u gradovima. Nakon više od jednog vijeka po prvi put uspio sve kine’ske teritorije da stavi pod jednu vlast i okonča građanske ratove, ustanke i revolucije. Godinu dana kasnije uspješna kineska intervencija u Korejskom ratu povećala je prestiž mlade države. Kult ličnosti koji je započeo za Maovog života u NR Kini je nastavljen i nakon njegove smrti. Umro je 1976. godine. Časopis Time uvrstio gaje među 100 najznačajnijih ličnosti XX vijeka.
1908 Amerikanac Džek Džonson pobjedom nad Kanađaninom Tomijem Barnsom postao je prvi crni bokser prvak svijeta u teškoj kategoriji.
1922 Vođa oktobarske revolucije Vladimir lljič Lenjin završio je prvi deo svog “Pisma kongresu”, kasnije poznatog kao “Lenjinov testament”, u kojem je pozvao komuniste da sačuvaju jedinstvo partije i predložio reforme. U drugom dijelu “testamenta”, koji je napisao 4. januara 1923. Lenjin je sugerisao da Staljin bude smiijenjen sa mjesta generalnog sekretara Komunističke partije.
1941 Suočen s napredovanjem japanskih snaga u Drugom svjetskom ratu ka Manili, američki general Daglas Makartur proglasio je filipinsku prijestonicu “otvorenim gradom”. Uprkos tome u Manili su 1941,1942. i 194.5. vođene teške borbe američkih i japanskih jedinica, tokom kojih su porušeni mnogi djelovi grada.
1943 Britanska mornarica je u Drugom svjetskom ratu potopila “Šarnhorst”, posljednji veliki njemački bojni brod.
1968 U Saveznoj na rodnoj skupštini usvojeni su amandmani na Ustav SFR Jugoslavije, kojima se širi autonomija pokrajina i one dobijaju status sličan republikama. Pokrajine su dobile^ pokrajinski Ustavni zakon, čime je otvoren put gotovo potpuno samostalnoj zakonskoj, izvršnoj i sudskoj vlasti. Pokrajini Kosovo i Metohija uveden je naziv Kosovo.
1971 U znak protesta zbog američkog angažovanja u Vijetnamu, 16 američkih ratnih vetarana Vijetnamskog rata okupiralo je Statuu slobode u njujorškoj luci.
1975 Letom na liniji Moskva Alma Ata, “Tupoljev-144″’ je postao prvi supersonični avion u svijetu u redovnom saobraćaju.
