Iako crnogorski zvaničnici optimistično licitiraju datumima ulaska u Evropsku uniju, činjenice govore da naša zemlja vodi maratonske pregovore, koji traju već 12 godina i devet mjeseci, saopšteno je iz Građanske alijanse (GA).
Podsjećaju da je Crna Gora pregovore sa Evropskom unijom zvanično započela u junu 2012. godine, a jedino Turska, čiji su pregovori trenutno zamrznuti, ima duži pregovarački staž, budući da ih je otpočela još 2005. godine.
“Ovaj razvoj situacije postaje još paradoksalniji kada se uzme u obzir da je evropski put Crne Gore definisan u preambuli Ustava iz 2007. godine, gdje su evropske i evroatlantske integracije jasno istaknute kao strateški ciljevi države”, navode iz GA.
Kako dodaju, prema istraživanju Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori iz decembra 2023. godine, čak 78,5 posto crnogorskih građana podržava članstvo Crne Gore u EU, što jasno pokazuje da je ovo rijetko pitanje koje ima opipljiv društveni konsenzus. Sem toga, mnoge političke partije u svojim programima, još od obnove nezavisnosti, ističu evropske integracije kao glavni cilj, ali je lako zaključiti da je u pitanju deklarativni prioritet, te da se stvarni napredak usporava zbog različitih interesa političkih partija.
“Činjenica je da se proces integracija u EU odvija u promijenjenim geopolitičkim okolnostima, od uvođenja Kopenhaških kriterijuma, koje je Evropska unija uvela tokom devedesetih i ranih dvijehiljaditih, u cilju podsticanja reformi za zemlje Centralne i Istočne Evrope”, saopšteno je iz Građanske alijanse.
Navode da se kopenhaški kriterijumi prvi put primijenjeni velikim proširenjem 2004. godine, kada su EU pristupile Češka, Estonija, Kipar, Letonija, Litvanija, Mađarska, Malta, Poljska, Slovenija i Slovačka. Ističu da su ove zemlje pregovore započele 2000. godine. Rumunija i Bugarska pregovore su započele iste godine, ali zbog nespremnosti u nekim oblastima, članstvo su ostvarile 2007. godine.
“Pomenuti kriterijumi vremenom su postajali sve zahtjevniji, ali to ne može biti opravdanje za dugometražno pregovaranje CG sa EU, uzimajući u obzir da su sve ove zemlje uspjele da završe pregovaračke procese u razumnom roku, uključujući i susjednu Hrvatsku. Ukoliko uporedimo pregovaračke procese Crne Gore i Hrvatske, koja je od 2013. godine članica EU, jasno je da postoje velike razlike u dinamici zatvaranja pregovaračkih poglavlja, naročito onih ključnih. Dok je Hrvatska, kao posljednja zemlja koja je pristupila EU, relativno brzo zatvorila poglavlja koja se odnose na vladavinu prava (23 i 24), naša država se suočava sa dugotrajnim i složenim reformama”, navode iz Građanske alijanse.
Kako dodaju, dok Crna Gora umjesto suštinskih reformi donosi zakone koji se karakterišu kao brzi štrikovi, a do EU društva očigledno ide dužim putem, komesarka za proširenje Marta Kos poručuje da bi Albanija (koja je zvanične pregovore započela tek 2018. godine) mogla ubrzati svoj napredak i već 2027. godine i formalno postati dio Evropske unije.
