Đaković: Zaraženog kukuruznog brašna nema u Crnoj Gori

Žutog kukuruznog brašna iz Srbije, koje je Švajcarska povukla zbog visokih vrijednosti aflatoksina nema na crnogorskom tržištu, kazao je Pobjedi Vladimir Đaković, direktor Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove.

Jovo Rabrenović, nacionalni ekspert za zaštitu potrošača juče je obavijestio javnost o tom povlačenju i tražio od Uprave da hitno reaguje i ispita da li takvog brašna ima na crnogorskom tržištu.

Rabrenović je saopštio da je odluku o povlačenju objavio Evropski sistem za brzo uzbunjivanje u trgovini hranom (RASFF) 7. novembra.

“S obzirom na to da su crnogorski potrošači najčešće opredijeljeni na kupovinu brašna porijeklom iz Srbije i da najveće učešće na crnogorskom tržištu čine različite vrste brašna od proizvođača iz Srbije, neophodno je hitno saopštiti da li se na našem tržištu nalazi povučena vrsta brašna”, istakao je Rabrenović.

On je naveo, da je u sistemu rizik po zdravlje ljudi označen kao „potencijalno ozbiljan“, te da je prema podacima sajta prekoračeno prisustvo aflatoksina – mikotoksina. Navodi se da je u uzorku, primijećeno prisustvo micotoksina u količnama 11,4 µg/kg dok je dozvoljeno 2 µg/kg.

Đaković je kazao da se „divi“ slobodi Rabrenovića i njegovoj profesionalnoj hrabrosti da sa stanovišta ekonomskog eksperta, naučnika iz oblasti ekonomije javnom mnjenju drži predavanje o mikotoksinima, a na bazi „google“ istraživanja.

Đaković je u odgovoru priložio i podatke o zabranjenim, vraćenim ili uništenim pošiljkama u periodu od četiri godine – to je učinjeno sa 664.341 kilogramom hrane i hrane za životinje, žitaricam i proizvodima od žitarica.

U 2021. godini vraćeno je ili uništeno 98.481 kilogram, 2022. godine je to učinjeno sa  61.544 kilograma, naredne 2023. godine je vraćeno ili uništeno čak 317.596 kilograma a ove godine je to učinjeno sa 186.720 kilograma.

Đaković je kazao da se pored ovoga, mimo granične kontrole kontrolišu proizvodi kako iz domaće proizvodnje tako i uvozni proizvodi u samom lancu trgovine i domaće proizvodnje (unutrašnja kontrola) što je još jedan štit za krajnje potrošače. Kazao je da je Uprava razvila i princip praćenja sledljivosti te da ukoliko se za neki proizvod u toku unutrašnje kontrole utvrdi da je neusaglašen može se povući sa tržišta u najkraćem mogućem roku.

Svaka notifikacija je razlog za kontrolu 

Rabrenović je saopštio i da ovo nije prvi put da Švajcarska povlači sa svog tržišta srpsko kukuruzno brašno jer je sličan primjer zabilježeni početkom jula kada je Švajcarska povukla s tržišta žuto i bijelo kukuruzno brašno, porijeklom iz Srbije zbog nedozvoljene količine mikotoksina fumonizim. Prema podacima sa sajta, ta pošiljka je obustavljena 2. jula.

Posljednja zabranjena pošiljka od 7. novmebra je uzorkovana 10. jula, a ta zemlja je nakon analiza tek 7. novembra objavila da u njemu postoji visok procenat aflatoksina.

Đaković ponavlja da se navedeni proizvod ne može naći na tržištu Crne Gore i naglašava da je svaka RASFF notifikacija razlog za pojačane kontrole.

On je pojasnio da su na tržištu Crne Gore žitarice i proizvodi od žitarica porijeklom iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Italije, Austrije, Njemačke…

“Uprava je reagovala i to ne samo zbog RASFF notifikacije i pisanja novinara već u skladu sa analizom rizika, planom službenih kontrola i podataka o ranije utvrđenim nepravilnostima, period godine i slično. Praćenje mikotoksina u hrani i hrani za životinje je obavezujuće postupanje inspektora i sve podatke već godinama objavljujemo na web stranici Uprave”, kazao je Đaković.

Jovo Rabrenović je u svom saopštenju napisao i da na sajtu Uprave za bezbjednost hrane nema podataka od februara, odnosno marta ove godine.

“Prosto je teško povjerovati da od tada do danas na našem tržištu nije bilo potencijalno rizične hrane ili proizvoda koji mogu biti kontaminirani različitim opasnim supstancama. Evidentno je da je iz aspekta zaštite potrošača i njihovog zdravlja neophodno da nadležna Uprava ima intenzivniju komunikaciju sa javnošću i da redovno informiše potrošače o eventualnim problematičnim proizvodima na tržištu Crne Gore “, kazao je on.

Smatra da je teško vjerovati, i pored sve dobre volje, da se na prostoru tržišta Evrope svakodnevno javlja o proizvodima koji se povlače sa tržišta jer su opasni po zdravlje ljudi a da na crnogorskom tržištu takvih problema nema.

Provjerom sajta Uprave, osim vijesti o Q groznici, posljednje upozorenje koje je vidljivo je iz marta 2023. godine. Ipak, na sajtu Uprave postoji i link za RASFF.

Đaković je Pobjedi kazao da se godišnji podaci mogu pronaći u rubrici Izvještaji o radu fitosanitarnog sektora, dok se mjesečni objavljuju u rubrici Fitosanitarna inspekcija.

“Crna Gora je neto uvoznik ovih proizvoda i čitav sistem se zasniva na kontroli uvoza. Procenat uzorkovanja je generalno visok i zavisi od navedenih faktora rizika koji se uzimaju u obzir”, kazao je Đaković.

“Da li naš sistem funkcioniše bolje ili gore od evropskog ne bih komentarisao. Reći ću da su naše aktivnosti usmjerene ka tome da funkcioniše kao evropski jer je Evropska unija zajednički cilj svih nas”, kazao je Đaković.

On je istakao da je iz podataka evidentno da možda mnogo više rade nego što pričaju, te da je u tome i poenta.

“Dakle žitarice i proizvodi od žitarica, na našem tržištu su pod konstantnim monitoringom i trudimo se da budu što bezbjedniji zbog zdravlja naših građana”, kazao je Đaković.

Zaključio je da je zbog javnosti Crne Gore i zdravlja potrošača podsjetio da Uprava iznosi podatke utemeljene isključivo na činjenicama baziranim na stručnim i naučnim znanjima, kao i profesionalnom iskustvu ljudi sa zvanjima diplomiranih inženjera poljoprivrede i prehrambene tehnologije, kao i doktora veterinarske medicine.