Prema najnovijoj Rainbow Map rang listi koja mjeri nivo poštovanja ljudskih prava LGBTIQ osoba koju godišnje objavljuje ILGA-Europe, Crna Gora se ove godine nalazi na 18. mjestu od 49 evropskih zemalja, što predstavlja napredak od jednog mjesta u odnosu na prošlu godinu, saopšteno je iz Asocijacije Spektra.
Kako su kazali, napredak je ostvaren isključivo zahvaljujući donošenju Obavezujućeg uputstva za postupanje u predmetima govora mržnje i zločina iz mržnje od strane Vrhovnog državnog tužilaštva.
“Ovaj neznatan pomak jasno ukazuje i na to da ključne obaveze države u oblasti ljudskih prava i dalje ostaju neispunjene. ILGA-Europe posebno konstatuje da prava istopolnih partnerstava i dalje nijesu u potpunosti implementirana uprkos usvajanju Zakona o životnom partnerstvu još 2020. godine, te da je obezbjeđenje pravnog prepoznavanja rodnog identiteta ponovo zaustavljeno”, navodi se u saopštenju.
Prema njihovim riječima, ovi nalazi potvrđuju ono na šta organizacije civilnog društva godinama upozoravamo: bez zakonodavnog okvira koji garantuje potpunu jednakost i koji se u potpunosti implementira nema stvarne zaštite ljudskih prava.
“Posebno zabrinjava kontinuirano odlaganje usvajanja Zakona o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta na osnovu samoodređenja, uprkos tome što je njegovo usvajanje 2026. godine već predviđeno Programom pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, na šta su u prethodnom periodu više puta ukazivali i Evropska komisija i Evropski parlament”, istakli su iz Asocijacije Spektra.
Iz Spektre su podsjetili da je Crna Gora godinama važila za jednu od rijetkih država regiona koja je, kako su ocijenili, makar deklarativno, pokazivala spremnost da prati evropske standarde u oblasti ljudskih prava LGBTIQ osoba, a rezultati na Rainbow mapi često su korišćeni kao dokaz navodnog progresa i „evropskog lica“ države.
“Danas, međutim, svjedočimo potpunom zastoju i tog deklarativnog procesa. Od države koja je nekada isticala svoje pozicije na evropskim rang-listama, i bila blizu top 10 zemalja po prosjeku, došli smo do toga da ključne reforme godinama stoje u mjestu, a osnovna ljudska prava ostaju taoci političkog kalkulisanja i institucionalne nezainteresovanosti. U trenutku kada ostatak Evrope ubrzano reaguje na rastuće napade na ljudska prava, Crna Gora rizikuje da od primjera „regionalnog napretka“ postane primjer propuštene političke volje i urušavanja kredibiliteta sopstvenih evropskih obećanja”, dodali su.
Iz Spektre ističu da primjer da napredak ostaje moguć onda kada postoji politička volja je ove godine Španija, koja se danas nalazi među najbolje rangiranim evropskim državama za prava LGBTIQ osoba, a čija vlast nastavlja da unapređuje zaštitu ljudskih prava trans osoba i u trenucima rastućih političkih tenzija i jačanja konzerativnih narativa koji ugrožavaju rodnu ravnopravnost širom Evrope.
“To pokazuje da globalni trendovi ne mogu biti izgovor za stagnaciju, naprotiv, upravo u periodima društvenih i političkih pritisaka vladajuće većine pokazuju da li su zaista spremne da štite ljudska prava i demokratske vrijednosti”, piše u saopštenju.
Stoga, kako je saopšteno, iako usvajanje Zakona o pravnom prepoznavanju rodnog identiteta odavno kasni, i dalje postoji prilika da Vlada i poslanici pokažu da ljudska prava i evropske vrijednosti razumiju kao stvarnu političku odgovornost, najprije prema građankama i građanima, ali i demokratiji i pravnom poretku države uopšte, a zatim i kao neizostavan proces evropskih integracija.
“Usvajanje Zakona bi Crnu Goru ne samo vratilo na put ka vrhu ljestvice, već i pokazalo da je, u trenutku u kom su su sve oči uprte u nas, stanje ljudskih prava nešto čime možemo da se ponosimo, a ne mrlja naše istorije”, zaključili su.
