Iz Berana su nekad letjeli avioni za Zagreb i Ljubljanu

Na pistu beranskog aerodroma odavno ne slijeću avioni. Najznačajniji neiskorišteni privredno-turistički resurs ove opštine na sjeveru danas stoji i propada, a malo ko zna da pista u Beranama ima dugu tradiciju i da su odatle nekad letjeli avioni za Beograd, Zagreb pa čak i Ljubljanu.

CdM vam donosi fascinantnu priču o beranskoj pisti, a sjećanje na davna vremena čuva poznati beranski fotograf Adem Ado Softić koji nam je i priložio par starih fotografija i podataka o beranskom aerodromu.

Prvi avion sletio je u Berane 29. aprila 1925. godine. Avionom “Brega” koji se iz tehničkih razloga spustio na Ovsine upravljao je pilot Vojske Kraljevine SHS Lazar Bajčetić.

Plato Ovsine je tokom naredne decenije korišten kao poletno sletna staza za povremene komercijalne letove Aeroflota, kao i za potrebe Vojske Kraljevine Jugoslavije, a u periodu Drugog svjetskog rata (1941-1945) na ovu prirodnu zaravan u naselju Dolac kod Berana slijetali su i polijetali saveznički avioni kojima je vršen transport ranjenika iz partizanske evakuacione bolnice.

Nju su osnovali i vodili čuveni doktor Nika Labović, po kom se i zove današnji Dom zdravlja u Beranama i doktorka Saša Božović koja je zbrinjavala i transportovala sve ranjenike sa teritorije Berana bez obzira na ideološke razlike.

Na beranskoj pisti je u poslijeratnom periodu, tačnije početkom pedesetih godina osnovan Aero klub i vršena obuka pilota jedriličara koju je obavljao prvi instruktor letenja Rožajac i đak Beranske gimnazije Selim Ganić.

On je zajedno sa Labovićem i osnovao Aero klub oktobra 1954. godine. Iz beranskog Aerokluba su tada izlazili školovani piloti, koji su letjeli širom svijeta za najpoznatije svjetske kompanije.

Kada je počela da se gradu Fabrika sulfatne celuloze i papira 1960. godine započelo se i sa ubrzanim razvojem Ivangrada, a sa njim su krenuli i planovi za izgradnju i otvaranje aerodroma.

Nakon eksproprijacije zemljišta 35 vlasnika najveći problem bilo je čišćenje, ravnanje i pripremanje poletno-sletne staze (piste) dimenzije 1.500 x 80 metara i asfaltiranje platoa za pristan dimenzija 30 x 20 metara.

Za taj posao pozajmljene su mašine Građevinskog preduzeća “Trudbenik” iz Beograda koje je izvodilo radove na Rudešu, a asfaltiranje je obavilo preduzeće za puteve koje je tih dana asfaltiralo stari put Ivangrad – Andrijevica.

Ivangradski aerodrom tako je otvoren po planu za Dan opštine 21. jula 1962. godine nakon postavljanja radio fara na Grocu.

Sa beranske piste letjeli su u početku samo avioni za Beograd i to ponedjeljkom i petkom, a kasnije je na ovoj relaciji održavana redovna vazdušna linija šest puta nedjeljno, kao i linije za Zagreb i Ljubljanu.

Bernaski aerodrom je već naredne godine koristio i predsjednik Finske Urho Kekonen prilikom svoje posjete Ivangradu i Fabrici sulfatne celuloze i papira u izgradnji.

Aerodrom Ivangrad je ponovo otvoren nakon pauze zbog renoviranja i izgradnje nove poletno-sletne staze u dužini od blizu dva kilometra.

Otvaranju su doprinijeli i prisustvovali tadašnji predsjednik SIV-a (premijer SFRJ) Džemal Bijedić i još dvojica Beranaca, članova njegovog kabineta ministri Momo Cemović i Toro Ćulafić.

Aerodrom je ubrzo ponovo zatvoren za civilni saobraćaj, a osamdesetih godina korišten je isključivo kao vojni aerodrom i za potrebe beranskog Aero kluba.

Nažalost, zadnjih godina služi za sve, a najmanje za ono zbog čega je napravljen. Na pisti se često organizuju trke automobila, a katkad se može vidjeti da neki Beranac džogira. Bogata istorija beranskog aerodroma jedino ostaje u lijepom sjećanju oni koji baštine kulturu i tradiciju ovog grada, a stare fotografije ne daju da izblijedi sjećanje na nekadašnjeg giganta crnogorskog vazduhoplovstva.

Aleksandra Saška Bošković