Nove zgrade bez podruma i dimnjaka, građani prinuđeni da se griju na struju

Gdje smjestiti drva-pita se većina građana koji žive u zgradama, posebnom onim novije sagrađenim. Većina ovih zgrada nema podrume, a oni u zgradama starijeg datuma uglavnom su pretvoreni u stanove, poslovne prostore, ili su jednostavno neupotrebljivi. Tako su sta­na­ri pri­nu­đe­ni da se griju na struju, ili da dr­va drže na te­ra­si, is­pred zgra­de, hod­ni­ku… A za to im, prema Odluci o kućnom redu u stambenim zgradama, prijeti kazna od 10 do 100 eura. Za pravna lica ta kazna iznosi od 100 do 1.500 eura. Dim­nja­ka u ve­ći­ni no­vi­jih zgra­da gotovo da nema, či­me se eli­mi­ni­še mo­guć­nost gri­ja­nja na čvr­sto go­ri­vo.

U Glavnom gradu, prema evidenciji sa kojom raspolaže Agencija za stanovanje, postoji 540 višespratnih objekata kolektivnog stanovanja koji su izgrađeni do devedesetih godina prošlog vijeka, i one uglavnom imaju dimnjačke vertikale, a u većem broju postoje i podrumske prostorije.

“U novoizgrađenim zgradama dimnjačke vertikale su rijetkost. Podrumske prostorije su zastupljenije, ali su uglavnom namijenjene za stanovanje ili poslovne prostore, a ne kao pomoćne prostorije etažnih vlasnika kao što je to bio slučaj kod starih objekata”, kazali su za CdM iz Agencije.

Prema tehničkim normativima za projektovanje i građenje stambenih zgrada i stanova iz 1988. godine, a i prije toga, bilo je obavezno izvođenje dimnjaka za priključenje ložišta za centralno i etažno grijanje, a u zgradama u kojima se ne predviđa centralno grijanje, sve sobe su morale imati mogućnost lokalnog grijanja pećima, kao i rezervni dimnjak. Danas novoizgrađene zgrade često ne zadovoljavaju ni minimum drugih uslova, kao što su veličina i organizacija prostorija, stana i komunikacija, a kamoli uslove za dimnjake, ili podrume za odlaganje ogrijeva.

Naime, dimnjaci nisu više standard u stanogradnji. Mogu se raditi i za njih postoje normativi iako su zahtjevi za njima rijetki. Ali dimnjaci nisu obavezni u kolektivnom stanovanju. Obavezna je, recimo, ventilacija u neprovjetrenim kupatilima i kuhinjama, pa te ventilacione vertikale izlaze iznad krova koje liče na dimnjake.

Grijanje na čisto drvo luksuz

“Danas se svijest okreće ka održivom načinu grijanja prostora, pa se tako preporučuje grijanje električnom energijom kao čistim izvorom za grad, u sredinama gdje se većina energije proizvodi iz obnovljivih izvora, kao što je to slučaj u Crnoj Gori, koja većinu energije dobija iz velikih hidroelektrana. Veliki broj ložišta u gradskoj sredini, uz veliki intenzitet saobraćaja koji imamo npr. u Podgorici, stvorio bi nemoguće uslove za život zimi u gradu u dolini, jer se izduvni gasovi iz individualnih peći ne filtriraju. U tom smislu se preporučuje da se podrumske etaže više koriste za parkiranje bicikala (i ostalih vozila), nego li za skladištenje ogrijeva”, kaže za CdM dr Milica Vujošević iz Udruženja arhitekata Kana.

Takođe, dodaje ona, po životnu sredinu je izuzetno nepovoljno neplansko i stihijsko sječenje šuma radi dobijanja drva za ogrijev, što je na Balkanu veoma karakteristično.

“Dalje, grijanje na čisto drvo, a ne na njegove prerađenje ostatke (briket, pelet), smatra se izuzetnim luksuzom. Posebni je problem što je elektroenergetski sektor privatizovan, pa cijena električne energije stalno poskupljuje, što je više posljedica političkih odluka nego stvarne potrebe. Zato se u svijetu razvija upotreba alternativnih izvora za proizvodnju toplotne i električne energije na induvidualnom nivou, i svakim danom ta tehnologija sve više napreduje”, navodi Vujošević.

Izvršni direktor GP URA i odbornik u Skupštini Glavnog grada, Zoran Mikić, kazao je CdM-u da, ako imamo u vidu broj domaćinstava koji se u Podgorici griju na drva, onda je sa aspekta zaštite životne sredine dobro što pojedine zgrade nemaju dimnjake, jer se smanjuje zagađenje vazduha.

“Sa druge strane ovo je nepravedno prema građanima koji kupuju stanove u novogradnji jer su primorani da se griju na električnu energiju, što je značajno skuplje nego grijanje na drva ili ugalj. Takođe postavlja se pitanje da li zgrade koje nemaju dimnjake ispunjavaju građevinske standarde, odnosno da li postojeći dimnjaci u zgradama adekvatno održavaju?”, pita Mikić.

URA se, podsjeća, od ranije zalaže da se kroz osnivanje posebnog gradskog fonda, u koji bi se godišnje izdvajalo oko pet odsto od ukupnog kapitalnog budžeta Glavnog grada, finansira sanacija i poboljšanje postojećih, kao i izgradnja novih termoizolacionih fasada za sve starije stambene zgrade na prostoru Glavnog grada.

“Prošle godine smo inicirali da se počne sa stambenim zgradama na prostoru Bloka V i VI, ali je naša inicijativa odbijena. Primjera radi u starijim stambenim zgradama čak do 30 odsto energije potrebne za grijanje gubi se preko spoljašnjih zidova. Ulaganjem u energetsku efikasnost, izgradnjom termoizolacionih fasada došlo bi do značajnog smanjenja utrošene električne energije za grijanje i hlađenje, a samim tim i do značajnih finansijskih ušteda na nivou domaćinstva. Neophodno je povećati informisanost i podizati svijest građana o racionalnom korišćenju električne energije, pogodnostima koje donose energetski efikasni uređaji, važnosti kvalitetne izolacije, fasada i bravarije za proces zagrijavanja i održavanja temperature, ugradnji solarnih panela za toplu vodu, o pogodnostima koje pružaju sistemi za grijanje na pelet i briket koji imaju najmanji negativan uticaj na životnu sredinu”, cijeni Mikić.

S.Đukanović