Kada ste posljednji put prošetali Savinskom dubravom? Ukoliko to nijeste uradili samo posljednjih deset, dvadeset, ili više godina, pa se onda našli na jednoj od staza kroz prorijeđenu, ranjenu dubravu, zaštićeni park prirode, doživjećete šok, piše portal Radio Jadran.
Bićete zapanjeni onim koliko je čovjek, niko drugi, mogao da bude surov i zao prema sopstvenom prirodnom nasljeđu. Nezajažljivi graditelji, koji sve dublje ulaze u hrastovu i kestenovu šumu, koji bacaju šut, vandali koji lome stabla, klupe…
“Šetajući s porodicom kroz Savinsku šumu, na 10-15 metara od crkve Sv. Save, uslikao sam ovu grozotu, istovar šuta u srcu šume. Lomljeni beton, plastika, pločice. Užas, ovo bi trebalo da budu pluća grada, zaštićena cjelina i park”, piše tom portalu jedan od kako kaže, nemoćnih, mještana.
Svjedoci smo stalnih uništavanja zelenila posljednjih godina u Herceg Novom, čemu doprinose elementarne nepogode, sve do raznih parazita i štetočina poput surlaša. Ali, ljudsko nepočinstvo je daleko veće i opasnije.
U Savini, poznatoj i po jedinstvenom objektu sakralne arhitekture 17. vijeka, Manastiru Savina, uništene su rijetke vrste primorskog hrasta, pinije, pitomog kesetna…
Na alarmantno stanje u park šumi, do prije par godina redovno su akcijama, saopštenjima, okruglim stolovima upozoravali iz NVO: Ekološko društvo Boke Kotorske, Društvo prijatelja i Udruženje za zaštitu Herceg Novog, Zavod za zaštitu prirode…
Skupštinskom Odlukom iz 1999. godine Savinska dubrava – proglašena je zaštićenim spomenikom prirode. Od tada, umjesto da to sve više postaje, Savina propada. U međuvremenu, peticija građana da se ona zaštiti, sporadične akcije čišćenja, samo su bili “kratkog daha” i pokušaji da se skrene pažnja opštinskim i državnim institucijama da reaguju.
Zalud Studija valorizacije Savinske dubrave kao osnov za sve druge poslove zaštite, devastacija se nastavlja. Savinska dubrava može da bude skinuta sa spiska zaštićenih prirodnih zona, ako se pokaže da je toliko devastirana da ne ispunjava kriterijume za spomenik prirode.
U najvećoj mjeri zemljište je u privatnoj svojini, dok se jedan dio nalazi u vlasništvu Manastira Savina, a jedan dio je u posjedu opštine Herceg Novi.
Savinska dubrava više od jednog vijeka predstavlja gradski park, šetalište i smatra se svetim i uzvišenim, jer se unutar Savinske dubrave nalaze sakralni objekti sa grobljima. Jedan nepoznati Novljanin je još 1939. godine u „Glasu Boke” napisao: „Herceg Novi bez Savine je kao stablo bez svog zelenila”.
Prve radove na uređenju tog područja pokrenuo je episkop Gerasim Petranović još 1855. godine, kada je o svom trošku uposlio nekoliko ljudi da očiste dio dubrave i naprave nove staze.
U hronikama Manastira Savine čuvaju se detaljni zapisi o izvedenim radovima od 1875. do 1888. godine i kako je od neprohodne šume nastajao rekreacioni park.
Onda je 1933. godine osnovano Društvo za pošumljenje i uljepšanje „Savina” , a zbog izuzetnih prirodnih vrijednosti, 1966. Skupština opštine Herceg Novi donijela je Odluku o zaštiti Savinske dubrave, što je 1968. potvrdio i Republički zavod za zaštitu prirode donijevši Rješenje o zaštiti dubrave kao rezervata prirodnog predjela.
Agencija za zaštitu životne sredine sačinila je i Studiju o njenoj zaštiti, kao bazni dokument za DUP ili Urbanistički projekat Savinske dubrave…
Lani je, uređenjem dijela od ulaza do jednog od vidikovca u Savinskoj dubravi, Turistička organizacija Herceg Novog u saradanji sa Sekretarijatom za turizam i ekonomski razvoj najavila realizaciju ideje da se zaštićeni park prirode uredi za odmor i rekreaciju. Hercegnovska TO je od NTO za taj posao, preko javnog poziva, dobila 7.800 eura, a projekat bi trebalo da se realizuje fazno. Planirano je sređivanje puta, postavljanje klupa, kanti za otpatke i turistička signalizacija, apliciranje za sredstva iz IPA fondova…
Ali, od svega su veći i brži apetiti investitora, nekultura pojedinaca, slabost nadležnih da im se odupru. Izgleda kao da su svi digli ruke od Savinske dubrave, a ona je tu, cvili pored nas.
Jeli ovuda prošao Sv. Sava?