Kako je Miša Blam postao najveći sin beogradskog džeza

Pod ritmom njegovih prstiju udaralo je džezersko srce Beograda. Nonšalantno nagnut nad kontrabasom, uz osmijeh ispod brkova, Mihailo Blam osvajao je duše i srca svih ljubitelja ovog zvuka.

Puls džezerskog Beograda naglo je opao kada nas je prije tri godine Miša iznenada napustio. Ipak, ostale su mlađe generacije koje džeziraju njegovim stopama, trudeći se da rad ovog umjetnika ostane nezaboravljen.

Nekada davno, u vremenima srećnim i  vremenima prije Holokausta, Dorćol je bio pretežno naseljen beogradskim Jevrejima. Baš tu, na raskrsnici četiri puta, živjela je i porodica Blam.

Kao kontrabasista, ali i bas gitarista, Mihailo Blam snimio je više od 40 albuma. Jedini je kontrabasista na Balkanu koji je snimio tri solističke ploče džez muzike. Sarađivao je sa vrsnim domaćim i stranim muzičarima: Borom Dugićem, Dušanom Prelevićem, Bokijem Miloševićem, Duškom Gojkovićem, Stjepkom Gutom, Šabanom Bajramovićem i Tonijem Skotom.

Osnovao je prvi časopis o džezu na Balkanu, posjedovao je veliku zbirku video zapisa, dokumenata, plakata, pisama i instrumenata. Učestvovao je na brojnim festivalima širom svijeta, odnosio nagrade, a u Beogradu je upamćen i kao jedan od inicijatora otvaranja džez odseka u muzičkoj školi Stanković, gdje je radio i kao profesor.

Markus David, jedan od osnivača Radio Beograda, imao je sina Rafaila, koji je jedini preživio nacistički horor. Smatra se da je baš on donio džez u Beograd, pored toga što je osnovao slavni Narodni orkestar očevog Radio Beograda. Krv nije voda, pa nikoga ne čudi što su i Rafaelova djeca porasla u izvanredne umjetnike.

Ćerka ovog muzičara je čuvena glumica Nada Blam, a sin… Baš je njegovom sinu posvećena je ova priča koja nastaje uz zvuke “Summertime”, jedne od džezerskih himni.

Te 1947. godine, u decembarski hladnom Beogradu, rodio se Mihailo. Mali Miša imao je četiri godine kada je počeo da uči violinu. Iako je bio veoma muzikalan, porodica je brzo shvatila da to naprosto nije njegov instrument.

Upisao je klavir u čuvenom “Stankoviću”, ali vuklo ga je nešto drugačije. Kao da je od malena želio da svima udara kontru, Miša se odaljio od potencijalne pijanističke karijere i posvetio se najvećem gudačkom instrumentu i to tako što mu je tata naredio da u predstavi “Dorćolska posla” u Narodnom pozorištu svira bas, koji nikad do tada nije uzeo u ruke.

Diplomirao je na beogradskoj muzičkoj akademiji, na katedri za kontrabas. Na te četiri žice Miša je tačno pola vijeka ispisivao istoriju beogradskog džeza.

Belgija – Berlin – Beograd

Profesionalno je počeo da nastupa već kao srednjoškolac. Najprije je svirao u Kamernom orkestru Dušana Skovrana, da bi potom dobio angažman i u Beogradskoj filharmoniji, pod palicom meastra Živojina Zdravkovića.

Sam Miša govorio je kako je, na prvi pogled, uradio glupost, odrekavši se para ne bi li sebe “dao umjetnosti koja se zove džez”.

“Ne može se živjeti od džeza, ali se može živjeti za džez”, riječi su koje će citirati svi srpski muzičari naklonjeni zvuku Miše Blama.

Magistrirao je na Akademiji u Belgiji i potom otišao u Berlin, da polaže audiciju za njihov radijski orkestar. Tako je beogradski mladić postao prvi Jugosloven koji je opčinio slavnog dirigenta Herberta fon Karajana.

Ipak, Berlin nije bio njegova “šolja čaja”. Vođenog očevom ljubavlju prema džezu, vukla ga je Amerika, kolijevka ovog zvuka.

Baš tamo, u Njujorku, upoznao je jednog od najpoznatijih džez trubača Četa Bejkera i sa njim je radio dvije godine, da bi se vratio u Jugoslaviju. Odslužio je vojsku, svirao u simfonijskom orkestru JNA, da bi se ponovo okrenuo voljenom džezu.

Njemačka, Izrael, Dominikanska republika… čini se da nije bilo mesta na kugli zemaljskoj gdje Miša nije okidao žice i tjerao srca u publici da poskakuju u ritmu koji je on diktirao. Tako je dospio čak i do Ugande gdje je svirao džez na dvoru Idija Amina.

Muzej džeza

Istraživao je neprestano, želeći da pronikne u svaku poru svjetske džez scene, pa je tako napisao knjigu o Majlsu Dejvisu, ali i onu o džezu u Srbiji.

“Planiram dugo da živim, želja mi je da se jednom samo srušim na bini”, govorio je Blam.

Nažalost, nije dočekao poznu starost. Imao je svega 66 godina kada je izgubio bitku sa teškom bolešću.

Ženio se čak četiri puta. Sa prvom suprugom Biljanom ima sina Markusa, a u braku sa čuvenom pjevačicom Izvorinkom Milošević rodio se David.

Baš Markus i njegova supruga Dejana rade na ideji koju im je zaveštao pokojni Miša – da se osnuje džez muzeju Beogradu.

Za sada srpska prijestonica uživa u činjenici da baš u srcu rodnog mu Dorćola, u okviru Jevrejske opštine, postoji džez klub “Mihailo Miša Blam” čiji će zidovi uvijek pulsirati pod ritmom najpoznatijeg beogradskog kontrabasa.