Da li Joanikiju oduzimaju Boku zbog podrške studentima?

Desničari prvi put otvoreno kritikuju vrh SPC zbog bliskosti sa Vučićem, dok se u crkvenim krugovima spekuliše o kaznenim potezima prema mitropolitu Joanikiju

Nezapamćenu servilnost Srpska pravoslavna crkva prema predsjedniku Srbije i političkoj eliti, koju su do juče branili i najtvrđi desničari, sada otvoreno kritikuju upravo oni koji su godinama opravdavali svaki potez crkvenog vrha. U fokusu nezadovoljstva je odnos prema studentskim protestima i, kako tvrde sagovornici, kažnjavanje onih episkopa koji su pokazali makar minimalnu distancu prema režimu, piše današnja Pobjeda.

„Predsjednik je pobjegao pod mantiju patrijarha“

Desničar Vladan Glišić, nekadašnji funkcioner DSS-a i predsjednički kandidat Dveri, u podkastu „Politika na srpskom“ ocijenio je da vrh SPC nije morao da napada vlast, ali je morao da drži distancu.

“Vođstvo SPC nije moralo da napada vlast, ali je trebalo prema režimu držati distancu. Da se ne slikaju sa njima, da ne idu na njihove proslave, da imaju onaj vid distance kakav je patrijarh Pavle iskazivao prema Miloševićevom režimu 90-ih. Nisu to radili, nego su se slizali, grlili, čineći da predsjednik praktično pobjegne pod mantiju patrijarha”, rekao je Glišić.

On je dodao da bi, prema njegovom mišljenju, vladike poput Atanasija, Amfilohija i patrijarha Pavla „bili među svojim narodom i studentima, makar im neko zviždao“, jer je, kako kaže, uloga crkvenih velikodostojnika da budu uz narod.

Joanikije kao primjer – ili meta

Glišić smatra da je vrh SPC trebalo „da se u najmanju ruku drži kao Joanikije“, koji je podržao studente i njihov bunt. Prema njegovim riječima, patrijarh je trebalo da poruči da nema susreta sa vlašću dok se ne uspostavi stvarni dijalog sa studentima.

Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, međutim, zbog takvog stava navodno se našao na udaru unutar crkvenih struktura. U medijima su se pojavile informacije da se na predstojećem Saboru razmatra izdvajanje Boke iz sastava Mitropolije crnogorsko-primorske, kao i oduzimanje Dubrovnika Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj.

Iako je Joanikije ustoličen uz snažnu podršku Beograda i bezbjednosnih struktura, njegova lojalnost vrhu SPC dovedena je u pitanje nakon što je, zajedno sa još nekoliko episkopa, podržao studente u februaru prošle godine. U crkvenim krugovima to se tumači kao signal da je prešao „crvenu liniju“.

Presedan sa dva mitropolita

Na prošlogodišnjem zasijedanju Sabora, episkop budimljansko-nikšićki Metodije dobio je titulu mitropolita – što je presedan jer jedna mitropolija praktično ima dva mitropolita. Taj potez protumačen je kao nagrada za lojalnost patrijarhu Porfiriju i indirektna opomena Joanikiju da se jasnije svrsta.

Kritičari tvrde da je poruka jasna: bezrezervna podrška političkim strukturama bliskim predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću postaje ključni kriterijum unutar crkvene hijerarhije.

Smjena Justina i poruka neposlušnima

Sličan obrazac vidi se i u slučaju smjene vladike žičkog Justina. On je studentima iz Novog Pazara otvorio vrata konaka manastira Studenica tokom njihovog pješačenja ka Beogradu, dok su vrata Hrama Svetog Save u Beogradu ostala zatvorena nakon isteka radnog vremena.

Justin je javno podržao i poljoprivrednike koji su protestovali zbog niske otkupne cijene mlijeka, kao i pravo sveštenika da učestvuju na skupovima protiv eksploatacije litijuma. Sinod SPC, međutim, tereti ga za kanonske i finansijske nepravilnosti, uključujući osnivanje privrednih društava i raspolaganje crkvenom imovinom. Njegovi branioci tvrde da su optužbe politički motivisane.

Nekoliko dana prije njega, iz crkvene zajednice isključeni su i teolozi Vukašin Milićević i Blagoje Pantelić, poznati po kritičkom odnosu prema društvenim prilikama.

Poslušnost kao kriterijum

Za razliku od „neposlušnih“, episkop bihaćko-petrovački Sergije važi za jednog od najistaknutijih lojalista. On je ranije Vučića uporedio sa Isusom, nedavno ga odlikovao ordenom novomučenika bihaćko-petrovačkog, a sveštenstvu naložio da se tokom posta služi isključivo na crkvenoslovenskom jeziku.

Istovremeno, patrijarh Porfirije je, uprkos evropskom distanciranju od ruskih energenata, odlikovao Alekseja Lahačova, direktora ruske državne korporacije Rosatom, ordenom Svetog kneza Lazara. Kritičari taj potez tumače kao nastavak političkog svrstavanja i potencijalno produbljivanje energetske zavisnosti Srbije od Rusije.