Kako tradicionalni franko-njemački motor Evrope slabi, njemački kancelar Fridrih Merc sve više traži saveznika u čvrsto desničarskoj italijanskoj premijerki Đorđiji Meloni, smatrajući je svojim kopilotom u vođenju EU.
Dvoje lidera trebalo bi danas da se sastanu na samitu u raskošnoj Vili Doria Pamfilj u Rimu kako bi učvrstili svoj savez.
Oboje su desničarski atlantičari koji žele da smire tenzije sa američkim predsjednikom Donaldom Trampom. Takođe, oboje imaju zamjerke na francuskog predsjednika Emanuela Makrona, piše Politico.
U prošlosti bi se Njemačka u odlučujućim momentima tradicionalno oslanjala na Francusku kako bi zajedno definisali planove za EU, pa je značajno što se Merc sada okreće Meloni u nastojanju da gurne naprijed ključne evropske prioritete u trgovini i industriji.
Djelimično, Mercovo približavanje Meloni pokreće nezadovoljstvo Francuskom. Berlin je iritiran jer je Pariz pokušao da potkopa istorijski važan trgovinski sporazum sa Mercosurom (južnoameričkim blokom), koji Njemačka već dugo želi kako bi podstakla industrijski izvoz.
Njemačka, takođe, razmatra izlazak iz zajedničkog programa proizvodnje borbenih aviona vrijednog 100 milijardi evra zbog nesuglasica sa Francuskom.
U takvom kontekstu, saradnja sa Rimom ima logike.
Očekuje se da će tokom današnjeg sastanka Merc i Meloni potpisati sporazum o saradnji u oblasti odbrane, tvrde diplomate uključene u pripreme.
Nije jasno šta tačno to podrazumjeva, ali njemačka kompanija Rheinmetall i italijanski Leonardo već imaju zajedničko preduzeće za proizvodnju tenkova i drugih vojnih vozila.
Najambicioznije, Italija i Njemačka rade i na zajedničkom planu za oživljavanje evropske industrije i proširenje izvoza, u formi zajedničkog dokumenta za samit Evropskog saveta 12. februara. Berlin i Rim sebe predstavljaju kao „dvije glavne industrijske evropske nacije“ i osudili su odlaganja Mercosur sporazuma.
Takav jezik će izazvati nezadovoljstvo u Parizu.
Dugoročno partnerstvo
Za Đanđakoma Kaloviniја, poslanika iz partije Meloni Braća Italije i predsjednika parlamentarne italijansko-njemačke grupe prijateljstva, alijansa Merc – Meloni ima smisla, jer se očekuje da Makron nakon narednih francuskih izbora napusti evropsku scenu.
„Naše dvije zemlje imaju stabilne vlade, posebno u poređenju sa Francuskom“, rekao je. „Jasno je da Meloni i Merc vjerovatno imaju još dug put pred sobom tokom kojeg mogu da rade zajedno“.
Očuvanje odnosa sa Trampom ključno je za oba lidera, a Merc i Meloni su pokušali da izbjegnu transatlantske sukobe. U tome su ih podržali njihovi ministri spoljnih poslova, Johan Vadeful i Antonio Tajani.
„Đorđa Meloni i Fridrih Merc predstavljaju evropsko krilo najotvorenije za dijalog sa predsjednikom Trampom“, rekao je Pjetro Benasi, bivši italijanski ambasador u Berlinu i pri EU. „Pomalo nadrealno ubrzanje događaja koje pokreće američki predsjednik potvrđuje konvergenciju stavova Italije i Njemačke, više nego između Italije i Francuske ili Francuske i Njemačke“.
U kontrastu sa „mekšim“ pristupom Rima i Berlina, Kalovini je optužio Makrona za kontradiktorno ponašanje prema Trampu. „On se ponaša kao da želi da izazove Sjedinjene Države, a onda šalje poruke – koje je Tramp nepristojno objavio – u kojima moli Trampa da večera s njim“, požalio se.
Dobra hemija
Zvaničnici u Berlinu sada privatno hvale sve tjesniju saradnju sa Meloni, opisujući odnos sa Rimom kao pouzdan.
„Italija je pouzdana“, rekao je jedan visoki njemački zvaničnik, koji je tražio anonimnost. To nije pridjev koji su vlasti u Berlinu često koristile za svoje francuske kolege u posljednje vrijeme.
„Francuska je više verbalna, ali Italija je mnogo pragmatičnija“, rekao je Aksel Šefer, poslanik nhemačke Socijaldemokratske partije, koji se dugo bavi njemačko-italijanskim odnosima.
Jedan italijanski zvaničnik je takođe pohvalio „dobru hemiju“ između Merca i Meloni. To je oštar kontrast sa notorno napetim odnosima između Meloni i Makrona, koji su često u sukobu.
U pokušaju da se zbliže, Merc i Meloni su ponekad pribjegavali hiperboli.
Tokom svoje prve posjete Rimu kao kancelar prošle godine, Merc je rekao da postoji „praktično potpuni dogovor između naših dvije zemlje po svim evropskim pitanjima“.
Meloni je uzvratila istom mjerom.
„Jednostavno je nemoguće dovesti u sumnju odnose između Italije i Njemačke“, rekla je tada.
Brak iz koristi
To je ipak preuveličavanje. Dvoje lidera imaju značajne razlike.
Meloni je odbila da podrži plan, koji je kasnije propao, a koji je Merc podržao, da se zamrznuta ruska sredstva koriste za finansiranje vojne pomoći Ukrajini. Meloni je takođe nakratko uskratila podršku Mercosur sporazumu kako bi dobila ustupke za italijanske poljoprivrednike, prije nego što ga je na kraju podržala.
Ključno, Rim i Berlin vjerovatno će biti nezgodni saveznici kada je reč o javnim finansijama. Italija već dugo zagovara popuštanje evropske fiskalne politike – i bila je prirodni saveznik Francuske po tom pitanju – dok je Njemačka služila kao čvrsti disciplinar trošenja na kontinentu.
Ali čak i tu je došlo do neke konvergencije, jer je Meloni smanjila italijansku potrošnju, a Merc je nadgledao istorijsko povećanje troškova finansiranih dugom u infrastrukturnim i odbrambenim projektima.
U suštini, rastuća alijansa između Merca i Meloni proističe iz promena koje su sproveli radi sopstvenog političkog opstanka.
Meloni je pomjerila svoju nacionalističku partiju Braća Italije ka centru, posebno po pitanjima spoljne politike. Istovremeno, rast krajnje desničarske Alternative za Nemačku (AfD) primorao je Merca da svoju konzervativnu stranku oštro pomjeri udesno po pitanju migracija.
Ovo ideološko približavanje omogućilo je zagrijavanje odnosa. Kako je Merc tražio partnere na evropskom nivou da drastično smanje priliv tražilaca azila u Evropu, smanje regulative i podstaknu trgovinu i pruže protivtežu Makronu Meloni je postala sve važnija figura za kancelara.
Ipak, Stefano Stefanini, bivši visoki italijanski diplomata i predstavnik NATO-a, rekao je da će odnos uvijek imati granice.
„Vrlo je taktički“, rekao je. „Ne postoji koordinirana strategija. Postoji niz pitanja na kojima se Meloni i Merc nalaze na istoj strani“.
Stefanini je, takođe, napomenuo da bi obaveze trošenja – posebno na vojne projekte – ponovo mogle da približe Rim Francuskoj.
„Po pitanju odbrambenih izdataka Italija i Francuska su bliže, jer Njemačka ima fiskalni kapacitet da sama troši, dok Italija i Francuska moraju da dobiju što više finansijske podrške od EU“, rekao je.
Uprkos razlikama, Meloni je iskoristila priliku da se približi Mercu.
„Meloni je shvatila da, pošto postoji napetost u odnosu Francuska – Njemačka, može da se infiltrira i približi Njemačkoj“, rekao je Mark Lazar, stručnjak za franko-italijanske odnose, koji predaje na Luiss univerzitetu u Rimu i na Sciences Po u Parizu.
