Njemačka vlada moraće da se navikne na ideju da bi Marin le Pen ili Žordan Bardela mogli da budu na čelu Francuske. Bardela već pominje “zajedničku ideološku osnovu“ sa kancelarom Mercom, piše Dojče vele.
Presuda u žalbenom postupku protiv Marin le Pen trebalo bi da bude objavljena danas. Ona je šefica poslaničke grupe Nacionalno okupljanje (Rassemblement National, RN) u francuskoj Narodnoj skupštini, a ta stranka se klasifikuje u rasponu od desničarsko-populističke, do ektremne desnice. Ako sud ponovo presudi da nije podobna da bude birana na funkciju zbog zloupotrebe sredstava EU, ostaće joj zabranjeno učešće na predsjedničkim izborima 2027. godine.
U suprotnom, mogla bi da objavi da se kandiduje. To bi bio njen četvrti pokušaj, nakon predsjedničkih izbora 2012, 2017. i 2022. godine. U posljednja dva slučaja, izgubila je u drugom krugu od aktuelnog predsjednika Emanuela Makrona – koji, međutim, nema pravo da se ponovo kandiduje nakon dva mandata.
Ukoliko sud nastavi da zabranjuje Marin le Pen učešće na izborima, u trku bi vjerovatno ušao Žordan Bardela, tridesetogodišnji lider stranke RN i politički štićenik Le Pen.
Pobjeda Nacionalnog okupljanja nikada nije bila bliža
Bez obzira na to ko od njih dvoje da se kandiduje, rezultati anketa su obećavajući. Najnovija istraživanja javnog mnjenja ukazuju da bi u prvom krugu u aprilu pobijedili i Le Pen (32 odsto) i Bardela (38 odsto) i da bi sa velikom razlikom u odnosu na sljedećeg kandidata išli u drugi krug.
Bivši premijer, Eduar Filip, iz centralno-desničarske stranke Horizonti, smatra se najjačim izazivačem. Ako se on u drugom krugu suoči sa Bardelom ili Le Pen, njegov uspjeh će zavisiti od toga da li može oko sebe da ujedini i centrističke i ljevičarske glasače kako bi spriječio pobedu RN. To se događalo na nekoliko predsjedničkih i parlamentarnih izbora – slično kao što se u Njemačkoj druge stranke često udružuju protiv Alternative za Njemačku (AfD), partije koja se klasifikuje kao dijelom ekstremno desničarska.
Ali kako za DW ocjenjuje Jakob Ros, stručnjak za Francusku u Njemačkom savjetu za spoljne odnose (DGAP), ta dinamika je u Francuskoj posljednjih nekoliko godina oslabila: „Vjerovatnoća [da će RN da pobijedi u drugom krugu] je veća nego ikada ranije, to je sigurno.“
Francusko RN ne želi da ima nikakve veze s njemačkom AfD
Uspon RN omogućen je dugoročnom strategijom koju je Marin Le Pen nazvala „dedemonizacijom“ – udaljavanjem od antisemitizma i otvorenog rasizma što se vezivalo za njenog oca, Žan-Marija Le Pena – i to ka umjerenijem kursu koji može da upravlja i koji je prihvatljiv za većinu konzervativnih birača.
Što se pobjeda na izborima 2027. godine čini dostupnijom, to se Nacionalno okupljanje više distancira od desno ekstremističkih partija u inostranstvu – i umjesto toga nastoji da se poveže sa strankama centra i desnice.
Tu dolazi do izražaja i Njemačka. I Le Pen i Bardela jasno su se distancirali od AfD-a, smatrajući tu stranku previše ekstremnom. Čak su isključili AfD iz svoje zajedničke poslaničke grupe u Evropskom parlamentu. Ipak, dvije stranke dijele sličnu platformu, posebno u pogledu protivljenja migraciji i skepticizma prema EU.
Bardela hvali kancelara Merca
Žordan Bardela se, međutim, ranije ove godine sastao i razgovarao s njemačkim ambasadorom u Parizu, Štefanom Štajnlajnom. A u maju je, u intervjuu za Frankfurter algemajne cajtung, eksplicitno pohvalio kancelara Fridriha Merca iz konzervativne CDU, navodeći da izmeću njih postoji “zajednička ideološka osnova“. Ukazao je na zajedničke kritike klimatskog programa EU “Zeleni plan“ i toga kako Brisel pristupa upravljanju “migracionim tokovima“, pri čemu je Bardela pozdravio ponovno uvođenje kontrola na njemačkim granicama.
To je bio novi razvoj događaja. U prošlosti u političari RN – slično kao i krajnja ljevica u Francuskoj – više puta zauzimali kritičan pa čak i neprijateljski stav prema Njemačkoj.
“Na oba kraja političkog spektra, često se govori o preterano dominantnoj Njemačkoj“, kaže Jakob Ros, “Njemačkoj koja vuče konce u Briselu i preko Evropske komisije, a slabi francusku poziciju kroz zakonodavstvo i administrativne akte.“
To izjavom za list iz Frankfurta, Bardela je imao za cilj da signalizira njemačkim političarima, a prije svega onima iz redova CDU i CSU, da “mi zapravo nismo takvi – i kad budemo na vlasti, završićemo s tom predizbornom retorikom i djelovaćemo kao pragmatični partneri“.
Pobjeda RN donijela bi značajan sukob s Njemačkom
Kabinet kancelara ostao je nijem u vezi s Bardelinim ponudama. Merc, koji naglašava da je njegova stranka politički centar i da su mu važne evropske integracije, očigledno ne pridaje značaj pohvalama francuskog političara ekstremne desnice.
Međutim, kancelar će – sviđalo se to njemu ili ne – morati da razmotri kako će da se nosi sa mogućim budućim predsjednikom Žordanom Bardelom ili predsjednicom Marin le Pen.
Jakob Ros predviđa sljedeći scenario: “Postojaće značajan potencijal za sukob u vezi sa političkim pitanjima“, kako bilateralno tako i na nivou EU. To se odnosi na energetsku politiku – na primjer ako bi se Francuska, koja se (za razliku od Njemačke) u potpunosti oslanja na nuklearnu energiju, povukla sa evropskog tržišta električne energije. Odnosno ako bi Francuska smanjila svoje doprinose EU, kako su to najavili Bardela i Le Pen. Tada bi se postavilo pitanje: da li bi Njemačka morala da plaća još više?
Po uzoru na Meloni?
Međutim, stručnjak za Francusku ne predviđa kraj francusko-njemačke saradnje. On sugeriše da bi situacija mogla da liči na onu sa desničarskom premijerkom Italije, Đorđom Meloni.
“Prije njene pobjede na izborima 2021. godine, evropska štampa je upozoravala da ’fašizam kuca na vrata u Italiji’ – ali je Meloni relativno brzo postala partner i na evropskom i na bilateralnom nivou – neko koga Fridrih Merc opisuje kao strateškog partnera.“
“Naravno, doći će do gubitka povjerenja i značajnog trenja“, zaključuje Ros, “ali neće se sve raspasti ako kandidat Nacionalnog okupljanja zaista pobijedi.“
