Iz sata u sat: Zelenski: Svijet Putinu mora da kaže da nije u pravu; Rusija i Ukrajina razmijenile po 193 ratna zarobljenika

Rat u Ukrajini – 1.521. dan. Dok Moskva nastavlja novu seriju napada širom Ukrajine, Kijev je svoje dronove usmjerio na rusku naftnu infrastrukturu u Samarskoj i Nižnjenovgorodskoj oblasti. Iako je EU ispunila svoja obećanja, portparol Kremlja Dmitrij Peskov saopštava da je jedan krak gasovoda “Sjeverni tok” spreman za isporuke, ali da “Evropa sama blokira gas”. Najvažnija dešavanja pratite na CdM-u.

<<<Zelenski: Zaslužujemo punopravno članstvo u Evropskoj uniji; Obećano ispunjeno: Nafta stigla u Mađarsku i Slovačku<<<

Rusija i Ukrajina razmijenile po 193 ratna zarobljenika

U okviru nove runde razmjene ratnih zarobljenika, Rusija i Ukrajina razmijenile su po 193 zarobljenika, prenijeli su ruski i ukrajinski mediji.

Ruski zarobljenici prebačeni su u Bjelorusiju gdje im se pruža neophodna psihološka i medicinska njega, nakon čega će biti prebačeni u Rusiju na liječenje i rehabilitaciju.

“Još 193 ukrajinska vojnika se vraćaju kući u okviru razmjene. Vojno osoblje iz Oružanih snaga, Nacionalne garde, Državne granične službe, Nacionalne policije, Državne specijalne transportne službe, kao i oni protiv kojih je Rusija pokrenula krivične postupke. Među njima ima i ranjenih”, izjavio je ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski.

Sjedinjene Američke Države i Ujedinjeni Arapski Emirati posredovali su u razmjeni. Prethodno je 11. aprila razmijejenjeno po 175 zarobljenika sa obje strane.

Tusk o samitu EU: Poslije mnogo godina nema Rusa u prostoriji

Poljski premijer Donald Tusk izjavio je danas da među liderima na samitu Evropske unije, koji se danas održava na Kipru, postoji “ogromno olakšanje” jer “prvi put poslije mnogo godina nema Rusa u prostoriji”.

On je to rekao aludirajući što neformalnom samitu lidera EU ne prisustvuje odlazeći mađarski premijer Viktor Orban.

Poljski lider je pozdravio pobjedu konzervativca Petera Mađara na izborima u Mađarskoj, navodeći da je to dokaz da “demokrate nijesu gubitnici”, prenosi Politiko.

On je ukazao na slične rezultate u Varšavi, Bukureštu, Kišinjevu i Budimpešti kao dokaz da “postoji budućnost za Evropu, za demokratiju, za vladavinu prava”.

Tusk je novinarima rekao i da je “pomalo skeptičan” u pogledu mogućnosti za pregovore sa Rusijom o okončanju rata u Ukrajini i pozvao je EU da bude “što stroža” u sankcionisanju Moskve.

Diplomate i zvaničnici su naveli da postoji “potpuno novo raspoloženje” na sastancima EU od kada je mađarski premijer Viktor Orban izgubio na parlamentarnim izborima, i da se očekuje da će se nastaviti sa dugo odlaganim raspravama o proširenju i pomoći Ukrajini.

Slovački premijer Robert Fico, koji prisustvuje samitu EU, bio je jedan od najglasnijih protivnika politike EU oko Ukrajine, drugi poslije odlazećeg mađarskog lidera Viktora Orbana, čiji je izborni poraz prošle nedjelje povećao izolaciju slovačkog premijera za stolom Evropskog savjeta.

Zaharova: Zapad zatvara oči pred zločinima kijevskog režima

Zapad zatvara oči pred zločinima kijevskog režima, a zapadni mediji ne izvještavaju o napadima Kijeva na civilne mete, ne izvještavaju o povredama civila ili smrti djece kao rezultatu ovih napada, niti zvaničnici Evropske unije govore o tome, izjavila je danas portparol ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marija Zaharova.

“Oni ništa od ovoga ne vide, ali pogledajte koliko oštro reaguju kada se optuže za direktno, finansijsko, političko sponzorstvo terorističkog režima u Kijevu na pravi i prikladan način. Pogledajte koliko im se to ne sviđa”, rekla je Zaharova na konferenciji za novinare, prenosi RIA novosti.

Zaharova je kazala da zapadne zemlje podržavaju, kako je kazala, teroriste u Ukrajini i politički aplaudiraju ukrajinskom predsjedniku Volodimiru Zelenskom zbog napada na ruske civilne ciljeve.

Ona je, povodom izjave Zelenskog da Rusija navodno planira da uvuče svoje saveznike u sukob u Ukrajini, i da “kontroliše svoje susjede”, rekla da je ukrajinski predsjednik “neznalica”.

“Prema riječima Zelenskog, putevi i artiljerijski položaji se grade u neposrednoj blizini ukrajinske granice. Zelenski je donio nedvosmislen zaključak da Moskva navodno planira da uvuče svoje najbliže saveznike u vojnu akciju protiv kijevskog režima. Počeo je da tvrdi da Rusija namjerava da kontroliše sve svoje susjede i da odlučuje kakva treba da bude bezbjednost u Evropi. Svima je jasno da je neznalica, ali na koga je ovo usmjereno”, upitala je Zaharova.

Kalas: Insistiraćemo na 21. paketu sankcija Rusiji

Evropska unija je počela da insistira na 21. paketu sankcija protiv Rusije, izjavila je šefica diplomatije EU Kaja Kalas, dan nakon što je EU usvojila 20. paket sankcija protiv Rusije zbog rata Moskve u Ukrajini.

“Zaista insistiramo da se nastavi sa 21. paketom sankcija. Šaljemo jasan signal Rusiji da je Ukrajina važnija nama nego njima i da ćemo nastaviti da ih podržavamo”, rekla je Kalas uoči neformalnog samita lidera EU na Kipru.

Rusija najavljuje blokadu kazahstanske nafte za Berlin

Njemačka je potvrdila da će Rusija od 1. maja blokirati isporuke kazahstanske nafte prema ključnoj rafineriji koja snabdijeva veliki dio energetskih potreba Berlina. Kakve su posljedice?

Rusija planira da od 1. maja obustavi tranzit nafte iz Kazahstana u Njemačku preko naftovoda Družba, čime se dovodi u pitanje rad važne rafinerije koja obezbjeđuje većinu dizela, benzina i lož‑ulja za Berlin, glavni grad Njemačke.

Rafinerija PCK, smještena u gradu Švet, stotinak kilometara sjeverno od Berlina, dobija naftu preko tog naftovoda. Ranije je bila pod upravom ruske naftne kompanije Rosnjeft, ali je njemačka vlada preuzela kontrolu nad njenim poslovanjem nakon invazije Rusije na Ukrajinu u februaru 2022. godine. Od tada je rafinerija sve više uvozila sirovu naftu iz Kazahstana, koja se do Berlina transportuje iz Centralne Azije, ali preko ruske teritorije.

Njemačko Savezno ministarstvo za ekonomiju i energiju potvrdilo je tu informaciju: „Rosnjeft Nemačka obavjijestio je Saveznu mrežnu agenciju da je, prema uputstvima ruskog Ministarstva energetike, od 1. maja 2026. godine zabranjen tranzit kazahstanske sirove nafte putem naftovoda Družba preko ruske teritorije prema rafineriji PCK.“

„Ruska Federacija još nije zvanično potvrdila tu informaciju njemačkoj vladi. Rosnjeft Njemačka trenutno procjenjuje posljedice i prilagodiće se eventualnim promjenama situacije.“

Agencija Rojters prva je objavila tu vijest 21. aprila, pozivajući se na više izvora iz industrije.

Ključna rafinerija

Rafinerija snabdijeva Berlin i okolni region sa više od 90 odsto benzina, dizela i goriva za grijanje. Međutim, rafinerija nije u potpunosti zavisna od nafte iz Kazahstana. Od 2022. godine većina nafte dolazi preko luka, poput Rostoka, ali i iz Poljske, a ne putem naftovoda Družba.

Ipak, potpuni prekid isporuka putem Družbe predstavljao bi veliki izazov, jer oko 17 odsto od gotovo 12 miliona tona nafte koje rafinerija godišnje preradi dolazi tim putem.

„Prekid isporuka kazahstanske nafte rafineriji PCK ne ugrožava u konačnici bezbjednost snabdijevanja Njemačke naftnim derivatima, iako bi PCK Švet morao da radi smanjenim kapacitetom“, rekao je portparol Ministarstva.

Ministarstvo je dodalo da će Rosnjeft Njemačka „ispuniti svoje obaveze“ i „iskoristiti postojeće opcije kako bi se obezbijedilo stabilno snabdijevanje u Njemačkoj“. Iako rafinerija vjerovatno ima dovoljno alternativa da održi većinu snabdijevanja, ova vijest dolazi u trenutku kada se Evropa i drugi djelovi svijeta suočavaju s jednom od najozbiljnijih energetskih kriza posljednjih decenija.

Rat u Iranu i zatvaranje Ormuskog moreuza smanjili su dotok nafte ka Evropi i Aziji, što je dovelo do naglog rasta cijena. Kerozin, koji je ključan za avionsko gorivo i jedan od glavnih proizvoda rafinerije PCK, trenutno je u posebno velikom deficitu zbog krize. Avio-kompanije širom sveta bile su primorane da smanje broj letova, a Lufthanza je ove sedmice ukinula 20.000 letova iz reda letjenja za period od maja do oktobra.

Prijetnja energetskoj bezbjednosti Evrope

Rusija je više puta koristila izvoz energije kao političko sredstvo od početka invazije na Ukrajinu 2022. godine. Rat je na kraju doveo do toga da Evropska unija smanji zavisnost od ruske nafte i gasa.

Od početka rata, zavisnost EU od ruskog gasa pala je sa 45 odsto ukupnog uvoza, na 12 procenata u 2025. godini. Kod nafte je taj udio smanjen sa 27 na dva odsto. Cilj inicijative REPowerEU jeste da se do 2027. potpuno ukine uvoz ruskih energenata.

Ekonomista Benjamin Hilgenstok ocjenjuje da će Rusija nastaviti da ugrožava energetsku bezbjednost Evrope kad god to bude mogla.

„Ova vijest još jednom pokazuje da će Rusija zadržati sposobnost da prijeti evropskoj energetskoj bezbjednosti, sve dok se uvoz iz Rusije i preko njene teritorije u potpunosti ne obustavi. Čak i relativno male količine mogu biti veoma osjetljive za pojedine zemlje, regione ili rafinerije. Njemačka i EU trebalo bi što prije da dovrše izlazak iz upotrebe ruskih fosilnih goriva, bez daljih odlaganja“, kaže Hilgenstok.

Neizvjesna budućnost

Ruska vlada još nije komentarisala ovu odluku. Međutim, predsjednik Vladimir Putin je prošlog mjeseca pozvao svoju vladu da razmotri mogućnost smanjenja energetskih isporuka Evropi.

Kazahstanski ministar energetike Jerlan Akenženov sugerisao je da bi obustava isporuka mogla biti povezana i sa tehničkim problemima izazvanim ukrajinskim napadima dronovima na rusku energetsku infrastrukturu. Kazahstan je počeo da šalje prve količine nafte u Švet u januaru 2023. godine. Do tada je rafinerija gotovo isključivo koristila rusku naftu.

Iako je ova vijest negativna, uspješan zaokret rafinerije od ruske nafte od 2022. godine pokazuje da postoji realna mogućnost pronalaženja alternativnih izvora ukoliko dođe do trajnog prekida isporuka putem Družbe. Rafinerija, koja je i dalje u vlasništvu Rusije, ali je pod upravom Njemačke, trenutno je izuzeta iz američkih sankcija protiv Rosnjefta. To izuzeće trebalo je da istekne 29. aprila, ali je produženo u martu bez preciziranog roka.

Sankcije zabranjuju zapadnim kompanijama poslovanje s Rosnjeftom, ali je njemačka vlada intenzivno lobirala u Vašingtonu kako bi rafinerija mogla da nastavi rad zbog svog strateškog značaja.

Ukrajina: Dvije osobe poginule, 15 ranjeno u ruskom napadu na Odesu

Najmanje dvije osobe su poginule, a 15 je ranjeno u napadu ruskih snaga na Odesu tokom noći, saopštila je Državna služba za vanredne situacije Ukrajine.

“Kao rezultat noćašnjeg napada na Odesu, pogođene su stambene zgrade i civilna infrastruktura. Dvije osobe su poginule, a 15 je povrijeđeno. Usljed pogađanja trospratne stambene zgrade, uništeni su stanovi i izbio je požar. Šestoro ljudi je povrijeđeno”, objavila je Služba, prenosi Ukrinform.

Napadi širom Ukrajine

Ruske snage izvele su novu seriju napada širom Ukrajine, a broj žrtava samo jednog od udara na Dnjepar porastao je na tri. I dok Moskva ne posustaje, ni Kijev nije suzdržan, pa je svoje udare tokom prethodnog dana usmjerio na ruska naftna postrojenja u Samarskoj i Nižnjenovgorodskoj oblasti.

U međuvremenu, predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski upozorava da, ako svet želi da zaustavi Putina, mora da mu kaže da nije u pravu.

Evropska unija ispunila je svoje obećanje o odobrenju kredita za Ukrajinu i 20. paketa sankcija protiv Rusije, pa su Slovačka i Mađarska ponovo dobile sirovu naftu kroz naftovod “Družba”.

Portparol Kremlja Dmitrij Peskov ističe da je jedan krak gasovoda “Sjeverni tok” spreman za isporuke, ali da “Evropa sama blokira gas”.

Ukrajina je saopštila da je od njih zatraženo da obustave napade na rusku naftnu infrastrukturu, i to sve dok je Volodomir Zelenski u posjeti Kipru, gdje učestvuje na vanrednom sastanku lidera EU.