Naučnici objavili „vodič za preživljavanje“ da se spriječi klimatska katastrofa

Generalni sekretar UN-a Antonio Gutereš rekao je da je veliki novi izvještaj o klimatskim promjenama “vodič za preživljavanje za čovječanstvo”, prenosi BBC.

Čista energija i tehnologija mogu da se eksploatišu da bi se izbjegla rastuća klimatska katastrofa, navodi se u izvještaju, piše BBC.

Ali, na sastanku u Švajcarskoj, naučnici su upozorili da će ključni temperaturni cilj vjerovatno biti promašen. Njihov izvještaj navodi kako brza smanjenja fosilnih goriva može da spriječi najgore efekte klimatskih promjena.

U odgovoru na izvještaj, Gutereš je rekao da sve zemlje treba da ubrzaju svoje neto nulte planove za deceniju. Ovi ciljevi treba da brzo smanje gasove sa efektom staklene bašte koji zagrijevaju atmosferu naše planete.

„Postoji prozor prilika za obezbjeđivanje održive budućnosti u kojoj može da se živi za sve nas koji se ubrzano zatvara“, navodi se.

Vlade su se prethodno dogovorile da djeluju da bi izbjegli globalni porast temperature koji ide iznad 1,5 stepeni. Ali, svijet se već zagrijao za 1,1 stepen i sada eksperti kažu da je vjerovatno da će probiti 1,5 stepeni u 2030-ima.

Izvještaj Međuvladinog panela o klimatskim promjenama – naučnog tijela koje savetuje UN o rastućoj temperaturi usvojile su sve uključene vlade.

Njihova nova studija ima za cilj da svede na jedno tanko izdanje nekoliko značajnih otkrića o uzrocima, uticaju i rješenjima o klimatskim promjenama koja su objavljenja od 2018. godine.

Ona naglašava najvažniji uticaj koji klimatske promjene već ostavljaju na svijet i objašnjava da će biti mnogo gore.

Do 2100. godine ekstremne poplave koje su se dešavale jednom u vijeku očekuju se najmanje jednom godišnje u polovini svjetskih lokacija gdje su zabilježeni rekordni nivoi mora.

Koncentracija ugljen dioksida u atmosferi je na najvišem nivou u dva miliona godina. Svijet je sada topliji nego ikada u posljednjih 125.000 godina i vjerovatno će postati još topliji u narednoj deceniji.

„Čak i u bliskoj budućnosti, globalno zagrijavanje je vjerovatnije nego da ne dostigne 1,5 stepeni čak i pod veoma niskim scenariom gasova s efektom staklene bašte“, navodi se u izveštaju.

„Ako ciljamo na 1,5 stepeni i postignemo 1,6, to je opet mnogo bolje nego reći da je prekasno, da smo gotovi i da se ne trudimo“, kaže dr Friderike Oto, sa Imperijal koledža za BBC i dodaje da misli da „ovaj izvještaj pokazuje vrlo jasno da postoji mnogo toga da se osvoji pokušajima“.

Sinteza pokazuje da projektovane emisije ugljen dioksida iz postojeće infrastrukture fosilnih goriva, poput naftnih bušotina i gasovoda, bi uništile preostali budžet za ugljenik – količinu ugljen dioksida koja još može biti emitovana – da bi se ostalo ispod ključne temperature.

I dok ne spominju eksplicitno nove projekte, poput Willow oil u SAD ili Cumbria coal mine u Britaniji, naučnici su uvrstili nekoliko sumnji oko njihovog uticaja.

„Ne postoji granični dan za fosilna goriva, ali je jasno da će infrastruktura koju već imamo probiti ugljenični budžet“, kaže za BBC dr Oliver Geden.

„Preostali ugljenični budžet za otvaranje nove infrastrukture fosilnih goriva svakako nije kompatibilan sa ciljem od 1,5 stepeni“.

Dokument snažno argumentuje da prelazak 1,5 stepeni neće biti kraj svijeta, jer bi ovo moglo biti samo „privremeni prekoračenje“.

Autori kažu da su optimistični da dramatične promjene mogu da se ostvare brzo, naglašavajući veliki pad cijena energije dobijene suncem ili vjetrom.

Takođe tvrde da promjene koje pokreću potrošači u pogledu ishrane, bacanja hrane i prelaska na transport sa nižim sadržajem ugljenika mogu postići značajna smanjenja emisije iz mnogo sektora.

Ali, izvještaj takođe prihvata da uz dolazak do neto nultnih emisija što prije je moguće, biće potrebna široka upotreba tehnologije za uklanjanje ugljen dioksida. Naučnici kažu da je to realističan plan da se temperatura Zemlje dovede pod kontrolu i zagrijevanje na ispod 1,5 stepeni.

Neki posmatrači imaju svoje sumnje i kažu da su te tehnologije nedokazane.

„Znamo šta treba da se desi, ali deo sa uklanjanjem ugljenika i ideje hvatanja i skladištenja su velika ometanja“, kaže Lili Fur iz Centra za međunarodno ekološko pravo.

„Ali mislim da će zagovornici ovih tehnologija to okrenuti i reći da je ovo masovni poziv za investiranje u uklanjanje ugljenika“.

Odgovarajući na poziv iz izvještaja na hitniju akciju, generalni sekretar UN poziva zemlje da ubrzaju svoje planove nulte emisije.

„Lideri razvijenih zemalja moraju da se obavežu da postignu nultu emisiju do 2040. godine, što je granica koju svi treba da poštuju“, naveo je on u izjavi.

Takođe je pozvao one poput Indije i Kine koji su najavili to za posle 2050. godine, da pokušaju i ubrzaju ih za deceniju takođe.