Trajni politički razvod Amerike i EU zasada nije izvjestan, jer bi razgradnja transatlantskog partnerstva dugoročno štetila interesima obije strane, a i većinsko javno mnjenje ne podržava dobar dio poteza, američkog predsjednika, Donalda Trampa koji se tiču spoljne politike.
Da bi se uspostavila nekadašnja komunikacija između Vašingtona i ključnih centara u Evropi, biće potrebno vrijeme. Pod uslovom da Tramp uopšte tako nešto želi, a predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, u međuvremenu zamjenjuje teze jer se ne razvodi EU od SAD, nego on sa njima.
To kažu sagovonici Danasa odgovarajući na naše pitanje dana koje se odnosi na Vučićevu izjavu iz Davosa da je politički razvod EU i SAD trajan.
On je to rekao analizirajući govor predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu u jeku zaoštravanja odnosa Vašingtona i Brisela zbog ostrva Grenland.
Zamjena teza
Bojan Kostreš lider LSV, za Danas kaže da Vučić po dobro oprobanom radikalskom receptu zamjenjuje teze.
Trenutno se kod nas dešava razvod njegovog korumpiranog režima sa EU i SAD. On pokušava da sakrije pisanja štampe u Njemačkoj da je Srbija evropska Venecuela, a on naš Maduro. Tako da se ne razvodi EU od SAD nego on sa njima, konstatuje Kostreš.
Ni Miljan Mladenović istraživački analitičar, u ovom trenutku nije istog stava kao Vučić jer, kako kaže, većinsko javno mnjenje ne podržava dobar dio poteza Donalda Trampa koji se tiču spoljne politike.
Primjera radi, svega devet odsto Amerikanaca podržava vojno preuzimanje Grenlanda, pri čemu je čak i kod republikanaca više nego duplo više onih koji ne podržavaju ovakvo rešenje.
Naravno, postoji mogućnost da drugi Trampov mandat ostavi dugoročne posljedice, pogotovo ako dođe do dodatnog dugotrajnog zamrzavanja ekonomske saradnje, da ne spominjemo i još lošije alternative. Ipak, sve dok su fundamentalne vrijednosti dvije zemlje u skladu, vjerujem da jedan mandat neće značajno promijeniti stvari na duži rok, osim ako se ne bude radilo intenzivno na spoljnopolitičkim strateškim prioritetima, pojašnjava Mladenović.
Slično misli i Mijat Kostić, istraživač Novog trećeg puta. On za Danas navodi da je priča o „trajnom političkom razvodu“ između SAD i EU malo verovatna, jer bi razgradnja transatlantskog partnerstva dugoročno štetila interesima obe strane.
Umesto udaljavanja, aktuelna politika više liči na podsticanje EU da preuzme veću odgovornost za sopstvenu bezbjednost
Zapad je decenijama funkcionisao kao jedinstven političko-bezbjednosni blok upravo zbog koordinisanih odluka koje su donosile stabilnost i predvidivost. Današnje tenzije više ukazuju na promjenu prioriteta i duboka neslaganja, nego na namjeru potpunog raskida. Njihovo produbljivanje bi povećalo nesigurnost, usporilo reakcije i otvorilo prostor za jačanje trećih aktera. Umjesto udaljavanja, aktuelna politika više liči na podsticanje EU da preuzme veću odgovornost za sopstvenu bezbjednost, po uzoru na američke saveznike na Bliskom istoku, dok bi se SAD fokusirale na druge strateške izazove, navodi on.
I dodaje da u tom okviru, politika ne izgleda kao želja za potpunim udaljavanjem od Evrope, već kao pokušaj da EU postane samostalniji bezbjednosni i politički akter, slično modelu američkih saveznika na Bliskom istoku poput Izraela, Saudijske Arabije i Katara, država koje imaju snažnu američku podršku, ali su sposobne da same odgovaraju na regionalne bezbjednosne prijetnje.
Takav pristup bi SAD-u omogućio da rastereti svoje obaveze u Evropi i fokus prebaci na zapadnu hemisferu i strateško nadmetanje sa Kinom, dok bi Evropa preuzela veću odgovornost za sopstvenu bezbjednost, smatra Kostić.
Prema njegovim riječima, ipak dugoročni interes Srbije ostaje vezivanje za jedinstveno evropsko tržište i zajednički politički okvir Balkana unutar EU, čak i u uslovima transatlantskih trzavica.
Balansiranje između EU i SAD s jedne strane, a Kine i Rusije s druge, već je dovoljno rizično: dodatno raslojavanje velikih sila bi Srbiju gurnulo u trajno reagovanje „iz dana u dan“, bez mogućnosti da se izgradi stabilna, dugoročna nacionalna strategija, ukazuje on.
Za Aleksandru Joksimović direktorku Centra za spoljnu politiku, promjene na svjetskoj političkoj sceni su burne naročito na relaciji SAD i EU.
Potrebna snažna sinergija kako bi EU odoljela Trampovim pokušajima da podijeli Evropu
Brojne su teme oko kojih Vašington i Brisel nemaju istu poziciju, od kojih je Grenland i trampova namjera da ga preuzme trenutno u fokusu. Fon der Lajen je podvukla neophodnost da se EU osloni na sopstvene snage u ključnim oblastima od kojih je vjerovatno najznačajnija bezbjednost. Različito viđenje razrješenja ruske agresije na Ukrajinu, kao i Trampov pokušaj da ostavi Evropu po strani prilikom pregovaranja o miru, ne samo da EU zabrinjava već je tjera na akciju u kojoj je naoružavanje značajan element, pojašnjava ona za Danas.
I dodaje da će biti potrebna snažna sinergija kako bi EU odoljela Trampovim pokušajima da podijeli Evropu po različitim pitanjima, uz naglašenu podršku krajnjoj desnici koja u brojnim državama članicama bilježi uzlazni trend u istraživanjima javnog mnjenja.
Ukoliko dodamo uvrede upućene evropskim liderima, postavlja se pitanje koja je granica do koje će odgovor Evrope ostati uzdržan i u granicama diplomatskog. Nepovjerenje u namjere Trampa u odnosu na EU i Evropu svakodnevno raste. Da bi se uspostavila komunikacija na nivou najbližih saveznika, kakva je između Vašingtona i ključnih centara u Evropi postojala, biće potrebno vrijeme. Pod uslovom da Tramp uopšte tako nešto želi, zaključuje Joksimović.
