Kako se liječi uvećana prostata

Dobroćudno uvećanje prostate – BPH (Benigna hiperplazija prostate) je najčešći dobroćudni tumor kod muškaraca i jedan je od najčešećih razloga tegoba sa mokrenjem poslije 50. godine života. Nakon pete decenije života 19 – 30 odsto  muškaraca ima dobroćudno uvećanje prostate. Promjene u prostati se mogu javiti i poslije 40. godine tako da jedan od četiri muškarca ima tegobe sa mokrenjem zbog BPH. U 60. godinama starosti, od 10 muškaraca, četiri imaju tegobe zbog BPH. Ono što se generalno može reći da su blagi simptomi veoma česti kod muškaraca pedesetih godina i kod starijih a da umjereni i ozbiljni simptomi utiču na svakodnevne životne aktivnost, objašnjava za CdM dr Aleksandar Spasić, specijalista urolog iz ZU Tesla Medikal Berane.

Prema njegovim riječima, pa anatomskoj građi, pored ostalog, prostata je žljezdani organ i sekundarni polni organ muškarca, koji se nalazi u karlici ispod mokraćne bešike, težine 20-25 grama, sa ulogom u stvaranju jednog dijela sperme i sa ulogom olakšavanja kretanja spermatozoida. Svojim sekretom učestvuje u borbi protiv infekcije.

“Smatra se da BPH nastaje kao posljedica različitih mehanizama – promjene u hormonskoj ravnoteži, starije životno doba i promjene u pojedinim strukturama prostate. Neki od faktora koji izazivaju nastanak bolesti su sigurni faktori – starije životno doba i testisi koji luče muški polni hormon (Testosteron) ali i drugi, poput geografskih – najviše se javalja u zemljama Evrope i Južne Amerike, najniža u Japanu, SAD i Kanadi zatim rasni – pripadnici crne rase oboljevaju ranije od bijelaca, bolest se ređe javlja kod žute rase i Arapa, a visoka kod Jevreja. Smatra se da postoji i uticaj ishrane – rjeđe se javlja kod muškaraca koji jedu veće količine povrća (fito estrogeni ). Uticaj drugih hroničnih bolesti , koje pacijent ima od ranije kao što je dijabetes melitus pojačava aktvnost testosterona dok hipertenzija i kardiovaskularna oboljenja dovode do poremećaja cirkulacije u karlici i time usporavaju protok krvi čime favorizuju smetnje od strane uvećane prostate”, kazao je dr Spasić.

On navodi da se tegobe javljaju kao posljedica uvećanja prostate i posljedično otežanog protoka mokraće iz bešike ka mokraćnoj cijevi. Prostata, kako je kazao, obavija mokraćnu cijev poput manžetne aparata za mjerenje krvnog pritiska i na taj način kod uvećanja dovodi do otežanog pražnjenja koje može u nekim situacijama poput prehlade, nakon opšta anestezija i slično, da dovede do potpunog zastoja u mokrenju koje zahtijeva stavljanje stalnog katetera ili ako je proces dugotrajan da iz dana u dan sve više mokraće ostaje u bešici zahtijeva liječenje ljekovima odnosno u krajnjim fazama postavljanje stalnog katetera.

“Ovakva stanja se dalje mogu komplikovati urinarnom infekcijom, sepsom, stvaranjem kamenja u mokraćnoj bešici ili pojavom krvi u urinu, što zahtijeva i operativno liječenje. Simptomi mogu biti tzv simptomi mokrenja (javljaju se u toku mokrenja) kao što su otežano otpočinjanje mokrenja tzv. oklijevanje, slab mlaz uz kapanje po koje kapi urina nakon završenog mokrenja koja obično kvasi veš, naprezanje prilikom izmokravanja, dugotrajnog izmokravanja – pacijent mokri par minuta nakon čega može da ima osećaj nepotpunog pražnjenja odnosno da stalno u bešici ostaje jedna količna urina. Pored ovih postoji i druga grupa simptoma – simptomi punjenja (javljau se izmedju dva mokrenja) i to hitno mokrenje tzv. urgencija, česti a nekada stalni pozivi na mokrenje – pacijent vrlo često ide u toalet da mokri i tada obično mokri male količine urina, noćno ustajanje – sigurno najčešći simptom zbog koga se pacijent javlja urologu a u nekim fazama bolesti i hitni nagoni na mokrenje koji se završavaju puštanjem mokraće u veš”, objašnjava dr Spasić.

Prema njegovim riječima navedene komplikacije BPH po pravilu su rijetke kod pacijenata koji su imali pravovremene i kontinuirane preglede od pete decenije života pa na dalje, jer BPH je hronična bolest koja može ozbiljno uticati na kvalitet života.

“Dijagnoza se postavlja razgovorom sa pacijentom koje može sadržati i riješavanje upitnika kojim se preciznije procjenjuju tegobe /IPSS upitnik/, pregledom koji obuhvata pregled penisa, testisa i DRE – digitalno rektalni pregled – gdje se pacijent nalazi u položaju na lakotovima i koljenima i urolog svojim prstom, ulazeći lagano u završni dio debelog crijeva utvrđuje veličinu prostate i njenu građu te eventualno postojanje nekih struktrua koje predstavljaju patološke promjene – pregled je nelagodan, u osnovi nije bolan ali je njegov značaj toliko veliki da ne postoji ni jedna metoda koja je uspjela da ga potisne iz paleta dijagnostičkih metoda, a pacijenti vrlo često izbjegavju dolazak kod urologa zbog ovog pregleda koji je mnogima spasio život”, ističe doktor.

Laboratorija se, kako pokašnjava, podrazumijeva nakon prvog pregleda i ona minimalno obuhvata urin i tzv. marker za prostatu PSA/Prostata Specifični Antigen/ i indeks PSA/odnos slobodnog i ukupnog PSA/ koji se određuje iz krvi.

“Ultrazvuk je danas standardni dio pregleda i njime se gleda urinarni trakt ali i određuje zapremina prostate odnosno eventualni zaostatak mokraće nakon pražnjenja bešike – rezidualni urin. Nešto sofisticiranje metode za dijgnostiku BPH su Uro Flow koji nam služi da objektivno prikažemo kvalitet mokrenja, uretrocistoskopija – metoda kojom se tankim instrumentom kojim se pod kontrolom oka ili preko kamere na ekranu lagano prolazi kroz sve strukrure od mokraćne cijevi u penisu preko prostatičnog dijela mokraćne cijevi do mokraćne bešike. Postoji čitav niz različitih metoda dijagnostike koje se pored gore navedenih, uglavnom korsite ciljano kod određenih pacijenata”, naglašava dr Spasić.

Današnji načini liječenja pacijenata sa tegobama koje izaziva dobroćudno uvećanje prostate, kako je istakao dr Spasić, mogu biti od stalnog praćenja bez ikakve terapije preko liječenja ljekovima do različitih metaoda minimalno invazivnog operativnog liječenja ili klasične – otvorene hirurgije. Prema njegovim riječima, najčešće se blage tegobe pacijenta ili prate ili liječe biljnim preparatima. Srednje ili teše tegobe se u početku liječe ljekovima (Blokatori alfa 1-adrenoreceptora i/ili Inhibitori 5-alfa reduktaza uz eventualno antagoniste muskarinskih receptora i PDE5 inhibitore te u u posljednjih par godina i preparate kao što su Beta 3 agonisti).

“Vrlo često je neophodna kombinovana Th više raličitih ljekova. Treba nepomenti da su posljednjih decenija ovi ljekovi donijeli revoluciju u liječenju pacijenata od kojih su mnogi uspjeli da izbjegnu hirurško liječenje a drugi da ga maksimalno prolongiraju”, dodaje on.

BPH se u krajnjoj instanci kod pacijenata koji imaju teže tegobe sa objektivnim poremećajem u radu urinrnog trakta povezano sa lošim kvalitetom života i svim komplikacijama koje mogu da se jave, liječi i hirurškim metodama (TURP, bTURP, Termoterapijske opcije, otvorena prostatektomija, TUMT, TUNA, Laser Th prostate, Prostatični stent, PUL) i najsavremenijim koje još nijesu postale rutinske procedure -Intraprostatična injekcija, minimalno invazivna simpleks prostatektomija.

Dr Aleksandar Spaić ističe da nema boljeg liječenja od odlaska kod urologa kada nemate tegobe sa mokrenjem.

“U prevenciji je SPAS. Povremeni pregled – bez ili sa manjim tegobama obično jednom godišnje, a kod izraženijih tegoba i češće, najbolji su način da se spriječe ozbiljne komplikacije koje utiču na svakodnevni život ali dovode i do ozbiljnih poremećaja koji utiču na opšte zdravlje pacijenta”, savjetuje je dr Spasić.

A.O.