Iako je poznato da dijagnoza uznapredovalog karcinoma izaziva psihološko opterećenje, malo je istraživanja koja prate kako se to stanje mijenja u prvim mjesecima liječenja, posebno kada se porede različiti tipovi karcinoma. Upravo tim pitanjem bavi se studija „Psihološko prilagođavanje na metastatski karcinom: komparativna longitudinalna analiza pacijentkinja sa karcinomom dojke i pluća“, objavljena u časopisu Healthcare.
Kako se navodi u saopštenju Univerziteta Crne Gore (UCG), studiju potpisuju istraživači sa Medicinskog fakulteta i Kliničkog centra Crne Gore — Mitar Saveljić, dr Milovan Roganović i dr Emir Muzurović — u saradnji sa kolegama iz zdravstvenih i akademskih institucija iz Bosne i Hercegovine i Hrvatske.
Istraživanje je sprovedeno u Crnoj Gori, u Institutu za onkologiju i radioterapiju Kliničkog centra Crne Gore, gdje su praćene pacijentkinje sa metastatskim karcinomom dojke, i u Specijalnoj bolnici za plućne bolesti „Dr Jovan Bulajić“, gdje su praćene pacijentkinje sa metastatskim karcinomom pluća.
Autori ukazuju da je značaj ovog istraživanja posebno izražen u crnogorskom kontekstu, jer je liječenje onkoloških pacijenata u Crnoj Gori centralizovano, dok je psihološka podrška ograničena. U radu se navodi i da ovakvo istraživanje do sada nije sprovedeno u Crnoj Gori.
“Studija je obuhvatila 121 pacijentkinju — 66 sa metastatskim karcinomom dojke i 55 sa metastatskim karcinomom pluća. Psihološki simptomi procjenjivani su na početku liječenja i nakon tri mjeseca, odnosno nakon tri ciklusa hemoterapije, korišćenjem standardizovanih skala za depresiju, anksioznost i stres, kao i za osjetljivost na anksioznost”, navodi se u saopštenju.
Na početku mjerenja, kako je saopšteno, nijesu uočene statistički značajne razlike između dvije grupe u nivou depresije, anksioznosti i stresa.
“Međutim, nakon tri mjeseca pojavili su se različiti obrasci psihološkog prilagođavanja. Kod pacijentkinja sa metastatskim karcinomom dojke zabilježen je porast anksioznosti i stresa, dok depresivni simptomi nijesu značajno promijenjeni. Kod pacijentkinja sa metastatskim karcinomom pluća zabilježeno je smanjenje depresije i stresa”, pojasnili su.
Na kontrolnom mjerenju, kako su kazali, anksioznost je bila značajno viša kod pacijentkinja sa metastatskim karcinomom dojke nego kod pacijentkinja sa metastatskim karcinomom pluća. Autori u diskusiji navode da kod pacijentkinja sa metastatskim karcinomom dojke anksioznost može biti pojačana brigama u vezi sa slikom tijela, ženstvenošću i produženim emocionalnim opterećenjem povezanim sa metastatskom dijagnozom, čak i tokom aktivnog liječenja.
“Ovi nalazi ukazuju da se psihološko prilagođavanje ne odvija jednako kod svih pacijentkinja i da tip bolesti može biti važan za razumijevanje njihovih potreba. Istraživanje zato ne posmatra depresiju, anksioznost i stres kao sporedne reakcije na bolest, već kao dio ukupne slike liječenja i kvaliteta života pacijentkinja”, istakli su.
Najvažniji nalaz studije, prema njihovim riječima, jeste da je početna težina simptoma bila najjači prediktor psihološkog stanja nakon tri mjeseca. Drugim riječima, pacijentkinje koje su u liječenje ušle sa izraženijom depresijom, anksioznošću ili stresom imale su veći rizik da ti simptomi potraju i tokom rane faze liječenja.
“Studija je pokazala i jasne razlike u karakteristikama ispitanica. Pacijentkinje sa metastatskim karcinomom pluća bile su značajno starije — medijanska razlika u starosti iznosila je 12 godina — i znatno češće su bile aktuelne pušačice: 93 odsto u odnosu na 33 odsto kod pacijentkinja sa metastatskim karcinomom dojke”, naveli su.
Kod pacijentkinja sa karcinomom pluća mlađa životna dob bila je snažno povezana sa višim početnim psihološkim opterećenjem. Istraživanje je obuhvatilo i analizu faktora poput starosti, tipa karcinoma, pušačkog statusa i važnosti vjere, ali je pokazalo da je početno psihološko stanje pacijentkinja najvažniji pokazatelj njihovog kasnijeg stanja.
Autori navode i da tokom studije nije bila dostupna standardizovana psihološka podrška, što dodatno naglašava značaj ranog prepoznavanja pacijentkinja koje su pod najvećim psihološkim opterećenjem.
“Poruka istraživanja je jasna: u liječenju metastatskog karcinoma nije dovoljno pratiti samo medicinski odgovor na terapiju. Potrebno je pratiti i psihološko stanje pacijentkinje, jer se već na početku liječenja može prepoznati ko je pod najvećim rizikom od dugotrajnog psihološkog opterećenja”, zaključili su.
