Prema danas objavljenim djelimičnim rezultatima lokalnih izbora u Engleskoj, vladajuća Laburistička partija premijera Kira Starmera pretrpjela je velike gubitke dok je krajnje desna partija Reform UK napredovala.
Na ove izbore se gleda i kao na nezvanični referendum za Kira Starmera čija popularnost je pala od kada je izabran prije manje od dvije godine.
Partija Reform UK, koju predvodi Najdžel Faraž, osvojila je stotine lokalnih odborničkih mjesta u radničkim oblastima na sjeveru Engleske kao što je Hartlpul, koji je nekad bio “čvrsta” laburistička teritorija.
Slika će se, kako analitičari navode, mijenjati tokom dana kako budu stizali rezultati iz većine lokalnih odbora, uključujući laburistička uporišta kao što je London.
Glasanje je takođe važno za poluautonomne parlamente u Škotskoj i Velsu.
Poremećaj među laburistima bi mogao da pokrene poteze uznemirenih poslanika da smijene lidera koji ih je doveo na vlast u julu 2024. godine.
Čak i ako Starmer za sada “preživi”, mnogi analitičari sumnjaju da će predvoditi stranku na sljedećim nacionalnim izborima koji moraju da se održe do 2029. godine.
“Ne mijenja se pilot tokom leta”
Zamjenik premijera Dejvid Lami upozorio je partiju da ne ruši premijera izjavljujući da se “ne mijenja pilot tokom leta”.
Zelena partija Engleske i Velsa se takođe nada da će povećati svoj udio i pobijediti na stotinama mjesta za odbornike u urbanim centrima i univerzitetskim gradovima. Rezultati odražavaju rascjepkanost britanske politike poslije više decenija dominacije laburista i konzervativaca.
Partija Reform UK, koja šalje poruku protiv establišmenta, protiv imigracije, takođe se nada prodoru u Škotskoj i Velsu, mada je vjerovatnije da će nacionalisti koji se zalažu za nezavisnost Škotska nacionalna partija i Plaid Kamri formirati vlade u Edinburgu i Kardifu.
Starmerova popularnost se sunovratila poslije ponovljenih grešaka i promjena kursa oko politika kao što je reforma socijalnog sistema.
Njegova vlada ima teškoće da ispuni obećanja o ekonomskom rastu, da popravi narušene javne službe i smanji troškove života, što su zadaci dodatno otežani američko-izraelskim ratom protiv Irana zbog kog su blokirane isporuke nafte kroz Ormuski moreuz.
Novo vođstvo?
Premijer je dodatno oslabljen zbog katastrofalne odluke da imenuje Pitera Mandelsona, prijatelja seksualnog prestupnika Džefrija Epstina, za britanskog ambasadora u Vašingtonu.
Loši izborni rezultati za laburiste bi mogli da pokrenu izazove od strane istaknutih rivala kao što je ministar zdravstva Ves Striting, bivša zamjenica premijera Anđela Rejner ili gradonačelnik Mančestera Endi Bernam.
Takođe, Starmer bi mogao da bude izložen pritisku partije da odredi rok za svoj odlazak poslije uredne borbe za lidera stranke.
“Ne mislim da Kir Starmer treba da preživi ovakve rezultate”, rekao je laburistički poslanik Džonatan Braš koji predstavlja Hartlpul u Parlamentu.
“Moramo biti smjeliji, i moramo ići dalje. I iskreno potrebno nam je novo vođstvo da to ostvarimo”, rekao je on.
