Najava američkog predsjednika Donalda Trampa o uvođenju dodatnih carina mogla bi, prema ocjeni ekonomskih stručnjaka, prije svega da pogodi njemačke proizvođače automobila. Neke manje, a neke više.
Kako bi nove carine uopšte mogle da utiču na privredu i zašto je Donald Tramp upravo sada zaprijetio podizanjem carina na vozila iz Evropske unije na 25 odsto? Ako se najavljene mjere zaista sprovedu, procjenjuju stručnjaci, najveće posljedice bi nesumnjivo osjetila njemačka automobilska industrija.
Iako se Trampove mjere formalno odnose na Evropsku uniju, budući da je carinska politika u nadležnosti Brisela, a ne država članica, one se mogu tumačiti i kao direktno usmjerene protiv Njemačke. Na to upozorava Ferdinand Dudenhefer direktor istraživačkog centra CAR u Bohumu, ističući da je izvoz ostalih evropskih proizvođača automobila u SAD “zanemarljiv”.
Najviše bi mogle da “stradaju” marke Audi i Porše, dok bi BMW i Mercedes, zbog proizvodnih pogona u Sjedinjenim Državama, bili u povoljnijem položaju. Ipak, mnogo toga je i dalje neizvjesno, a Tramp je i ranije znao da najavljuje carine koje na kraju nisu sprovedene u praksi.
“Carinska zaštita” kroz proizvodnju u SAD
Prema Dudenheferu, njemački proizvođači ne bi bili pogođeni u istoj mjeri. BMW i Mercedes, zahvaljujući velikim fabrikama koje imaju u Sjedinjenim Državama, imaju određenu vrstu “carinske zaštite”, dok bi marke bez proizvodnje u SAD-u, poput Audija i Poršea, bile direktno i snažno pogođene. Zbog toga Dudenhefer očekuje da bi povećanje carina moglo da ubrza planove za izgradnju novih proizvodnih pogona u SAD-u.
Tramp je prije nekoliko dana na svojoj društvenoj mreži Truth Social najavio znatno povećanje uvoznih carina na vozila iz EU, obrazlažući to tvrdnjom da se Unija ne pridržava carinskog dogovora postignutog prošlog ljeta. Tu tvrdnju, međutim, nije dodatno objasnio niti potkrijepio dokazima. Evropska unija odbacila je Trampove optužbe.
Prema toj najavi, carine bi se u većini slučajeva povećale sa 15 na 25 odsto. Automobili i teretna vozila evropskih proizvođača koji se proizvode u Sjedinjenim Državama ne bi bili obuhvaćeni tim mjerama.
Upozorenja iz industrije i ekonomskih krugova
Predsjednik Instituta za svjetsku privredu u Kilu (IfW) Moric Šularik upozorava da bi nove carine imale “značajan” negativan efekat na njemačku privredu. Trgovinski stručnjak IfW-a Julijan Hinc procjenjuje da bi realna dodata vrijednost mogla da padne za oko 0,3 odsto. “Već ionako spor privredni rast Njemačke bio bi snažno pogođen”, ističe Hinc.
Njemačko udruženje automobilske industrije (VDA) Trampov potez ocjenjuje kao “novo i ozbiljno opterećenje transatlantskih odnosa”. Predsjednica VDA Hildegard Miler pozvala je na poštovanje trgovinskog sporazuma između EU i SAD i zatražila da Brisel „napokon“ sprovede dogovorene obaveze. Deo tog carinskog paketa trenutno se nalazi u Evropskom parlamentu, gde je njegovo usvajanje uslovljeno dodatnim zahtevima.
Politička pozadina carinskog spora
Tramp od početka svog drugog mandata učestalo prijeti novim carinama, često ih koristeći kao sredstvo političkog pritiska u pitanjima koja nemaju neposredne veze s trgovinom. Tako je ranije pokušao da utiče na sudski postupak protiv bivšeg brazilskog predsjednika Žaira Bolsonara, kao i u sporu oko Grenlanda, ali bez uspjeha.
I u slučaju automobilskih carina pojavile su se sumnje da je riječ o politički motivisanom potezu. Njemačka savezna vlada odbacila je tvrdnje da su Trampove najave direktna reakcija na kritike kancelara Fridriha Merca na račun američkog kursa u ratu protiv Irana. Ipak, jedan visoki zvaničnik Pentagona izjavio je za Rojters da su Mercove izjave bile „neprimjerene i nekorisne“.
Merc je ranije, u jednom razgovoru s učenicima, izjavio da SAD očigledno nema jasnu strategiju u ratu protiv Irana, ocjenu koju dijele i brojni stručnjaci. To je, međutim, očigledno lično naljutilo Trampa, koji je potom njemačkog kancelara u više navrata verbalno napadao na društvenim mrežama. Merc je, između ostalog, u kontekstu SAD rekao i da „iransko državno rukovodstvo ponižava čitavu jednu naciju“.
Pozivi na tvrđi evropski odgovor
Ekonomista Marsel Fracer smatra da njemačka politika treba češće da govori otvoreno i odlučno. Predsjednik Njemačkog instituta za ekonomska istraživanja (DIW) upozorava da Tramp stalno popuštanje Evrope tumači kao slabost.
„Evropska unija i njemačka vlada moraju napokon da pokažu odlučnost. Ne smiju više da dozvole da budu ucjenjivane, jer će u suprotnom troškovi za evropsku privredu, a posebno za njemačke izvoznike, samo rasti“, poručuje Fracer.
On takođe ističe da, uprkos procjenama američkih sudova prema kojima su Trampove carine nezakonite, predsjednik i dalje pokušava da na račun Evrope i njemačkih proizvođača automobila poveća svoju popularnost na domaćem planu.
Slično razmišlja i spoljnopolitički stručnjak CDU-a Peter Bajer, koji Trampovu carinsku politiku opisuje kao „politički refleks i reakciju proisteklu iz frustracije“, a ne kao dio koherentne strategije. Ipak, neki ekonomisti, poput Jensa Zidekuma, savjetnika saveznog ministra finansija Larsa Klingbajla, pozivaju na uzdržanost i upozoravaju da za sada nije jasno da li Trampova prijetnja carinama uopšte ima čvrsto pravno uporište, ili će morati da bude revidirana.
